న్యూఢిల్లీ: 2027లో జరగబోయే దేశవ్యాప్త జనగణనలో కుటుంబాల వర్గీకరణకు సంబంధించి కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది. ముఖ్యంగా మారుతున్న సామాజిక పరిస్థితుల నేపథ్యంలో, లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్లో (Live-in Couples) ఉన్న వారిని ఏ కేటగిరీ కింద లెక్కించాలనే దానిపై నెలకొన్న సందిగ్ధతకు ప్రభుత్వం తెరదించింది.
ప్రభుత్వం ఇచ్చిన క్లారిటీ ఇదీ:
- వైవాహిక స్థితి (Marital Status): లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్లో ఉన్న జంటలు తమను తాము ‘వివాహితులు’గా చెప్పుకున్నా, చట్టబద్ధమైన వివాహ ధృవీకరణ పత్రం లేదా సామాజిక ఆమోదం లేని పక్షంలో వారిని వివాహితులుగా నమోదు చేయరు.
- కుటుంబ సభ్యులుగా గుర్తింపు: ఒకే ఇంట్లో కలిసి నివసిస్తూ, ఒకే వంటగదిని పంచుకుంటున్న వ్యక్తులను ‘హౌస్హోల్డ్’ (Household) గా పరిగణిస్తారు. అయితే, వారి మధ్య సంబంధాన్ని నమోదు చేసేటప్పుడు ‘వివాహం’ అనే కాలమ్ కాకుండా, ఇతర సంబంధాల కింద పేర్కొంటారు.
- నిర్వచనం: జనగణన నిబంధనల ప్రకారం ‘వివాహితులు’ అంటే సామాజికంగా, మతపరంగా లేదా చట్టబద్ధంగా పెళ్లి చేసుకున్న వారు మాత్రమే. లివ్-ఇన్ జంటలు ‘అన్మ్యారీడ్’ (Unmarried) కేటగిరీ కిందకే వస్తారని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
సెన్సస్ 2027 ప్రత్యేకతలు:
- తొలి డిజిటల్ సెన్సస్: ఈసారి జనగణన పూర్తిగా మొబైల్ యాప్ ద్వారా జరుగుతుంది. దీనివల్ల డేటా సేకరణ వేగంగా, ఖచ్చితంగా ఉంటుంది.
- సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్: ప్రజలు తమ వివరాలను తామే ఆన్లైన్లో నమోదు చేసుకునే (Self-enumeration) సదుపాయాన్ని ప్రభుత్వం కల్పిస్తోంది.
- కొత్త ప్రశ్నలు: గృహ వినియోగం, ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం, స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగం వంటి కొత్త అంశాలను కూడా ఈ ఫారమ్లో చేర్చారు.
ఎందుకు ఈ స్పష్టత?
ఇటీవలి కాలంలో ఉత్తరాఖండ్ వంటి రాష్ట్రాలు ‘యూనిఫాం సివిల్ కోడ్’ (UCC) ద్వారా లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్ల రిజిస్ట్రేషన్ను తప్పనిసరి చేశాయి. ఈ నేపథ్యంలో జాతీయ స్థాయిలో జనగణనలో డేటా సేకరణలో స్పష్టత ఉండాలని ప్రభుత్వం ఈ వివరణ ఇచ్చింది. దీనివల్ల ప్రభుత్వ పథకాల లబ్ధిదారుల గుర్తింపులో మరియు జనాభా గణాంకాల విశ్లేషణలో ఖచ్చితత్వం ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.
ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల సామాజిక గణాంకాల్లో (Demographic statistics) కుటుంబ నిర్మాణంపై స్పష్టమైన చిత్రం లభిస్తుంది. లివ్-ఇన్ జంటలకు చట్టపరమైన గుర్తింపుపై కోర్టుల్లో చర్చ జరుగుతున్న తరుణంలో, జనగణన మార్గదర్శకాలు ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి.
