దుబాయ్/వాషింగ్టన్, ఏప్రిల్ 20, 2026:
ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు గుండెకాయ వంటి హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వేదికగా అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న ముఖాముఖి పోరు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేస్తోంది. గత 48 గంటల్లో చోటుచేసుకున్న అనూహ్య పరిణామాలు చమురు మార్కెట్లను కుదిపేయడమే కాకుండా, తెరవెనుక జరుగుతున్న శాంతి చర్చలను నీరుగార్చాయి.
ఒక్కరోజులోనే 6% పెరిగిన చమురు ధరలు
ఏప్రిల్ 19 ఆదివారం నుంచి హోర్ముజ్ జలసంధిలో మళ్ళీ ఉద్రిక్తతలు పెరగడంతో చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా జూమ్ అయ్యాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ (Brent Crude) ధర సుమారు 6.5% పెరిగి బ్యారెల్కు $96.25 కు చేరుకుంది. అలాగే అమెరికా డబ్ల్యూటీఐ (WTI) క్రూడ్ ధర కూడా $88 మార్కును దాటింది.
గత శుక్రవారం జలసంధిని పూర్తిగా తెరుస్తున్నట్లు ఇరాన్ ప్రకటించడంతో ధరలు 9% పడిపోయి ఇన్వెస్టర్లకు ఊరటనిచ్చాయి. కానీ, ఆ ఆనందం 24 గంటలు కూడా నిలవలేదు. అమెరికా తన నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని (Naval Blockade) కొనసాగిస్తామని ప్రకటించడంతో, ఇరాన్ తన నిర్ణయాన్ని వెనక్కి తీసుకుని జలసంధిని మళ్ళీ మూసివేసింది.
అమెరికా నౌకాదళం చర్య – ఇరాన్ హెచ్చరిక
తాజా ఘర్షణలకు అమెరికా ఒక ఇరాన్ కార్గో నౌకను స్వాధీనం చేసుకోవడమే ప్రధాన కారణమని తెలుస్తోంది. అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ తన సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్ ద్వారా స్పందిస్తూ.. “అమెరికా దిగ్బంధనాన్ని ధిక్కరించి వెళ్తున్న ఇరాన్ నౌకను మా దళాలు అదుపులోకి తీసుకున్నాయి” అని ధృవీకరించారు. దీనిని “సముద్రపు దొంగతనం” (Piracy) గా అభివర్ణించిన ఇరాన్, దీనికి తగిన సమాధానం త్వరలోనే ఉంటుందని హెచ్చరించింది.
ప్రమాదంలో శాంతి చర్చలు
వాస్తవానికి ఏప్రిల్ 21 (రేపు) ఇరు దేశాల మధ్య పాకిస్థాన్లోని ఇస్లామాబాద్లో కీలకమైన చర్చలు జరగాల్సి ఉంది. అయితే, జలసంధిలో జరిగిన ఈ దాడుల నేపథ్యంలో చర్చలకు హాజరయ్యే ప్రసక్తే లేదని ఇరాన్ దౌత్యవర్గాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఎనిమిది వారాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ యుద్ధం వల్ల ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు సామాన్యుడికి భారంగా మారాయి.
భారత్పై ప్రభావం ఎంత?
భారతదేశం తన చమురు అవసరాలలో సుమారు 80% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. అందులోనూ సింహభాగం ఈ హోర్ముజ్ జలసంధి గుండానే రావాల్సి ఉంటుంది.
- ధరల పెరుగుదల: క్రూడ్ ఆయిల్ $100 మార్కును దాటితే, దేశీయంగా పెట్రోల్ ధరలు భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
- ద్రవ్యోల్బణం: ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి.
- సరఫరా గొలుసు: జలసంధి దీర్ఘకాలం మూతపడితే చమురు కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
నిపుణుల హెచ్చరిక
“ప్రస్తుతానికి చమురు ధరలు గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నాయి, కానీ జలసంధి మూసివేత మరికొన్ని రోజులు కొనసాగితే బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్కు $150 కు చేరినా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు” అని అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) హెచ్చరించింది.
ప్రస్తుతానికి జలసంధిలో యుద్ధ నౌకలు మోహరించి ఉండటంతో వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి. ఈ వివాదం దౌత్యపరంగా పరిష్కారం కాకపోతే, ప్రపంచం మరో భారీ ఆర్థిక మాంద్యంలోకి వెళ్లే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.