హైదరాబాద్: తెలంగాణ ప్రభుత్వ అధికారిక డిజిటల్ చెల్లింపుల యాప్ ‘టీ-వాలెట్’ చుట్టూ ఒక పెద్ద వివాదం నెలకొంది. ఈ యాప్ను అభివృద్ధి చేసి నిర్వహిస్తున్న ప్రైవేట్ సంస్థ, ఒప్పందం ముగిసినప్పటికీ డేటాను మరియు నిధులను ప్రభుత్వానికి అప్పగించడం లేదని ఐటి శాఖ పరిధిలోని ఎలక్ట్రానిక్ సర్వీస్ డెలివరీ (ESD) విభాగం పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసింది. ఈ మేరకు హైదరాబాద్ సెంట్రల్ క్రైమ్ స్టేషన్ (CCS) పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు.
వివాదానికి ప్రధాన కారణాలు:
- డేటా సెక్యూరిటీ: టీ-వాలెట్లో సుమారు 16 లక్షల మంది నమోదిత వినియోగదారులు ఉన్నారు. ఒప్పందం ప్రకారం, కాలపరిమితి ముగిసిన తర్వాత వినియోగదారుల డేటా, సోర్స్ కోడ్ మరియు ఇతర డిజిటల్ ఆస్తులను ప్రభుత్వానికి అప్పగించాల్సి ఉంటుంది. అయితే, నిర్వహణ సంస్థ అయిన ‘ట్రాన్సాక్షన్ అనలిస్ట్స్ ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్’ (TAIPL) దీనికి నిరాకరిస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం ఆరోపించింది.
- రూ. 14 కోట్ల నిధులు: వాలెట్ బ్యాలెన్స్ మరియు ఇతర లావాదేవీలకు సంబంధించిన సుమారు రూ. 14 కోట్ల నిధులను కూడా సంస్థ అప్పగించడం లేదని ఈఎస్డి తన ఫిర్యాదులో పేర్కొంది.
- యాజమాన్య హక్కుల వాదన: టీ-వాలెట్ ప్లాట్ఫామ్పై తమకే ప్రత్యేక హక్కులు ఉన్నాయని, ప్రభుత్వం దానికి యజమాని కాదని ఆ సంస్థ Hostile (వ్యతిరేక) వైఖరిని అవలంబిస్తున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.
ప్రభుత్వ చర్యలు: టీ-వాలెట్ నిర్వహణ కోసం 2025లో కొత్త టెండర్లను ఆహ్వానించిన ప్రభుత్వం, ‘పర్వ్యూ ఇండియా కన్సల్టింగ్ అండ్ సర్వీసెస్’ (Purview India) సంస్థను విజయవంతమైన బిడ్డర్గా ప్రకటించింది. ఈ క్రమంలో పాత సంస్థ నుండి కొత్త సంస్థకు బాధ్యతలు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి. దీనిపై TAIPL సంస్థకు గతంలోనే షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేసినప్పటికీ సరైన స్పందన రాలేదని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
పోలీస్ కేసు వివరాలు: ESD ఫిర్యాదు మేరకు TAIPL మరియు ఇతరులపై భారతీయ న్యాయ సంహిత (BNS) సెక్షన్ 316(2) (నమ్మక ద్రోహం), 318(4) (మోసం) మరియు ఐటి చట్టంలోని సంబంధిత సెక్షన్ల కింద పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు. ప్రైవేట్ సంస్థ వినియోగదారుల డేటాను తమ సొంత యాప్ ‘TA One App’కు తరలించే అవకాశం ఉందని ప్రభుత్వం ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.
టీ-వాలెట్ నేపథ్యం: నగదు రహిత లావాదేవీలను ప్రోత్సహించడానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2017లో టీ-వాలెట్ను ప్రారంభించింది. ప్రభుత్వ సేవలకు రుసుములు చెల్లించడానికి, ఇతర డిజిటల్ లావాదేవీలకు ఇది ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంది.
వినియోగదారులపై ప్రభావం: ప్రస్తుతానికి యాప్ పనితీరు మరియు వినియోగదారుల సొమ్ము భద్రతపై ప్రభుత్వం పర్యవేక్షణ చేస్తోంది. అయితే, ఈ వివాదం వల్ల భవిష్యత్తులో సేవలలో అంతరాయం కలగకుండా ఉండటానికి పోలీసులు మరియు ఐటి నిపుణులు రంగంలోకి దిగారు.
ముగింపు: ప్రభుత్వ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలపై ప్రైవేట్ సంస్థలు హక్కులు కోరడం మరియు డేటాను అప్పగించడానికి నిరాకరించడం గమనార్హం. ఈ కేసు దర్యాప్తులో తేలే అంశాలు భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య (PPP) ఒప్పందాలకు ఒక మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.
