భారతదేశంలో ఉల్లి కేవలం ఒక కూరగాయ మాత్రమే కాదు.. అటు సామాన్యుడి జేబును, ఇటు ప్రభుత్వాల మనుగడను శాసించగల ఒక రాజకీయ, ఆర్థిక శక్త్యాయుధం. మార్కెట్లో ఉల్లి ధరలు పెరిగితే వినియోగదారుడు కన్నీరు పెడతాడు, అదే ధరలు పాతాళానికి పడిపోతే పండించిన రైతు నిలువునా మునుగుతాడు. ప్రస్తుత తరుణంలో దేశవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ నుండి తెలుగు రాష్ట్రాల వరకు ఉల్లి రైతులు తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు. పెట్టుబడి కూడా రాని పరిస్థితుల్లో రోడ్లపై ఉల్లిపాయలను పారబోస్తున్న దృశ్యాలు మన వ్యవసాయ విఫణి వైఫల్యానికి అద్దం పడుతున్నాయి. అసలు ఈ సంక్షోభానికి కారణాలేంటి? ప్రభుత్వ విధానాల్లో లోపాలెక్కడ ఉన్నాయి? దీనికి శాశ్వత పరిష్కారం ఏమిటో విశ్లేషణాత్మక కథనం.
సంక్షోభానికి మూలాలు: ప్రకృతి వైపరీత్యాలు – మార్కెట్ మాయాజాలం
ఉల్లి రైతుల ప్రస్తుత దుస్థితికి ప్రధానంగా మూడు కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి:
- వాతావరణ మార్పులు మరియు అకాల వర్షాలు: గత కొన్ని సీజన్లుగా వాతావరణంలో అకస్మాత్తుగా వస్తున్న మార్పులు ఉల్లి సాగును దెబ్బతీస్తున్నాయి. పంట చేతికి వచ్చే సమయంలో కురిసిన అకాల వర్షాల వల్ల నాణ్యత దెబ్బతినడమే కాకుండా, నిల్వ ఉంచిన ఉల్లిపాయలు కుళ్ళిపోతున్నాయి.
- కృత్రిమ ధరల పతనం (Glut in the Market): ఒకేసారి మార్కెట్కు భారీగా ఉల్లి సరఫరా కావడం వల్ల వ్యాపారులు సిండికేట్గా మారి ధరలను భారీగా తగ్గించేస్తున్నారు. నిలకడలేని మార్కెట్ యంత్రాంగం వల్ల రైతుకు క్వింటాల్కు కనీస రవాణా ఖర్చులు కూడా దక్కడం లేదు.
- కోల్డ్ స్టోరేజ్, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ల కొరత: ఉల్లిపాయలు త్వరగా పాడైపోయే (Perishable) స్వభావం కలవి. దేశంలో శాస్త్రీయ నిల్వ సౌకర్యాలు మరియు ఉల్లిని పౌడర్గా లేదా ఇతర ఉత్పత్తులుగా మార్చే ‘ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్’ పరిశ్రమలు తగినంతగా లేకపోవడం రైతుకు శాపంగా మారింది.
ప్రభుత్వ ఎగుమతి విధానాలు: ఒక అడుగు ముందుకు.. రెండడుగులు వెనక్కు!
ఉల్లి ధరల నియంత్రణలో కేంద్ర ప్రభుత్వ ఎగుమతి-దిగుమతి విధానాలు (Exim Policies) తరచూ వివాదాస్పదమవుతున్నాయి.
విధానపరమైన లోపం: దేశీయ మార్కెట్లో ఉల్లి ధరలు కొద్దిగా పెరగగానే, పట్టణ వినియోగదారులను సంతృప్తి పరచడం కోసం ప్రభుత్వం తక్షణమే ఎగుమతులపై నిషేధం విధించడం లేదా ‘కనీస ఎగుమతి ధర’ (Minimum Export Price – MEP)ను భారీగా పెంచడం చేస్తుంది.
ఈ ముందస్తు ప్రణాళిక లేని నిర్ణయాల వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో భారతదేశం తన నమ్మకమైన ఎగుమతిదారు హోదాను కోల్పోతోంది. బంగ్లాదేశ్, మలేషియా, మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాలు భారతీయ ఉల్లిపై ఆధారపడటం తగ్గించి, ప్రత్యామ్నాయంగా చైనా, పాకిస్తాన్ దేశాల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి. ఫలితంగా, దేశీయంగా ఉల్లి నిల్వలు పేరుకుపోయి, స్థానిక మార్కెట్లో ధరలు దారుణంగా పడిపోతున్నాయి. ప్రభుత్వాలు వినియోగదారుడి ప్రయోజనాలపై చూపించే శ్రద్ధలో సగం కూడా పండించే రైతుపై చూపించడం లేదనేది పచ్చి నిజం.
శాశ్వత పరిష్కారాలు: కావలసింది తక్షణ ఉపశమనం కాదు.. దీర్ఘకాలిక వ్యూహం!
ఉల్లి సంక్షోభానికి ప్రతి ఏటా తాత్కాలిక ప్యాకేజీలు ప్రకటించడం వల్ల ఉపయోగం లేదు. వ్యవస్థాగత మార్పులు వస్తేనే అన్నదాతకు విముక్తి లభిస్తుంది.
| పరిష్కార మార్గం | అమలు చేయాల్సిన విధానం | ఆశించిన ఫలితం |
| స్థిరమైన ఎగుమతి విధానం | అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలకు అనుగుణంగా కనీసం రెండేళ్ల పాటు ఎగుమతులపై ఎలాంటి ఆకస్మిక నిషేధాలు విధించబోమని హామీ ఇవ్వాలి. | గ్లోబల్ మార్కెట్లో భారతీయ ఉల్లికి స్థిరమైన డిమాండ్, మెరుగైన ధర లభిస్తుంది. |
| వికేంద్రీకృత నిల్వ కేంద్రాలు | ప్రతి ఉల్లి పండించే ప్రాంతంలో నాణ్యమైన కోల్డ్ స్టోరేజ్ ఎయిర్-వెంట్రికల్ గిడ్డంగులను నిర్మించాలి. | రైతులు ధరలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు పంటను దాచుకుని, డిమాండ్ ఉన్నప్పుడు అమ్ముకునే వీలుంటుంది. |
| ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగానికి ఊతం | ఉల్లిని డీహైడ్రేట్ చేసి పౌడర్, పేస్ట్ లేదా ఫ్లేక్స్గా మార్చే పరిశ్రమలకు రాయితీలు ఇవ్వాలి. | అదనపు దిగుబడి వృథా కాకుండా పారిశ్రామిక రంగానికి ముడిసరుకుగా మారుతుంది. |
| నాఫెడ్ (NAFED) జోక్యం | మార్కెట్ ధరలు పడిపోయినప్పుడు కనీస మద్దతు ధర (MSP)తో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలే నేరుగా మార్కెట్లోకి ప్రవేశించి కొనుగోళ్లు చేపట్టాలి. | దళారీల సిండికేట్కు అడ్డుకట్ట పడుతుంది, రైతుకు కనీస లాభం గ్యారెంటీగా అందుతుంది. |
ముగింపు
ఉల్లిపాయ పంట రైతుల పాలిట లాటరీగా మారకూడదు. శ్రమను నమ్ముకుని పెట్టుబడి పెట్టిన ప్రతి రైతుకూ గౌరవప్రదమైన ఆదాయం లభించినప్పుడే వ్యవసాయం నిలబడుతుంది. పాలకులు ఇప్పటికైనా వినియోగదారుల ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాల నుండి బయటకు వచ్చి, దీర్ఘకాలిక వ్యవసాయ వాణిజ్య విధానాలను రూపొందించాలి. ఉల్లిపాయల ధరల స్థిరీకరణ నిధి (Price Stabilization Fund)ని మరింత బలోపేతం చేసి, పారదర్శకమైన డిజిటల్ మార్కెటింగ్ విధానాలను క్షేత్రస్థాయికి తీసుకెళ్లడమే ఈ సంక్షోభానికి ఏకైక నివారణోపాయం.
