ఖాట్మండు/న్యూఢిల్లీ: భారతదేశంతో సుదీర్ఘకాలంగా సరిహద్దు వివాదాలు కలిగి ఉన్న పొరుగు దేశం నేపాల్ (Nepal) రాజకీయం ఒక్కసారిగా వేడెక్కింది. భారత్-నేపాల్ సరిహద్దుల (India-Nepal Border Dispute) గురించిన చర్చలో నేపాల్ కొత్త ప్రధానమంత్రి బలేంద్ర షా (PM Balendra Shah) పార్లమెంట్లో చేసిన సంచలన వ్యాఖ్యలు స్వదేశంతో పాటు అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర కలకలం రేపాయి. కేవలం భారతదేశమే నేపాల్ భూభాగాన్ని ఆక్రమించలేదని, భారత్కు చెందిన పలు ప్రాంతాలను నేపాల్ కూడా ఆక్రమించిందని (Nepal encroached Indian Territory) ఆయన బహిరంగంగా అంగీకరించారు. నేపాల్ చరిత్రలోనే ఒక దేశ ప్రధాని ఈ తరహా వ్యాఖ్యలు చేయడం ఇదే తొలిసారి కావడం గమనార్హం.
పార్లమెంట్లో అసలేం జరిగింది?
లింపియాధురా, కాలాపానీ, లిపులేఖ్ (Kalapani-Lipulekh Region) వివాదాస్పద సరిహద్దు ప్రాంతాలపై పార్లమెంట్లో ఒక సభ్యుడు అడిగిన ప్రశ్నకు ప్రధానమంత్రి బలేంద్ర షా సమాధానమిస్తూ ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
- ప్రధాని ఒప్పుకోలు: “మీకు ఇది ఆశ్చర్యంగా అనిపించవచ్చు. కానీ నేను ప్రధానమంత్రి అయిన తర్వాతే నాకు ఒక సాంకేతిక వాస్తవం తెలిసింది. కేవలం భారతదేశం మాత్రమే మన భూభాగాన్ని ఆక్రమించలేదు, భారత్కు చెందిన పలు సరిహద్దు ప్రాంతాలను నేపాల్ కూడా ఆక్రమించింది” అని బలేంద్ర షా వ్యాఖ్యానించారు.
- యూకే, చైనాలతో చర్చలు: 1816 నాటి సుగౌలి ఒప్పందం (Sugauli Treaty) కాలం నాటి సమస్యలు బ్రిటిష్ వారు భారత్ను విడిచిపెట్టిన తర్వాత కూడా కొనసాగుతున్నాయని, అందుకే తాము ఈ విషయంలో భారత్, చైనాలతో పాటు బ్రిటన్ (UK) ప్రభుత్వంతో కూడా దౌత్యపరమైన చర్చలు జరుపుతున్నట్లు పీఎం వెల్లడించారు.
స్వదేశంలో తీవ్ర నిరసన – రంగంలోకి విదేశాంగ శాఖ
ప్రధాని వ్యాఖ్యలపై నేపాల్ ప్రతిపక్షాలు (నేపాలీ కాంగ్రెస్, నేపాల్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ) తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశాయి. ప్రధాని వ్యాఖ్యలు దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని దెబ్బతీసేలా ఉన్నాయని, తక్షణమే వాటిని పార్లమెంట్ రికార్డుల నుండి తొలగించాలని డిమాండ్ చేశాయి. దేశంలో నిరసనలు మిన్నంటడంతో నేపాల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ నష్టనివారణ చర్యలు ప్రారంభించి, అధికారిక వివరణ ఇచ్చింది.
నేపాల్ విదేశాంగ శాఖ వివరణ: ప్రధాని వ్యాఖ్యలు దేశ సరిహద్దు క్లెయిములకు సంబంధించినవి కావు. సరిహద్దుల్లోని ‘నో-మ్యాన్స్ ల్యాండ్’ (Dasgaja Area) వద్ద నదీ ప్రవాహాల మార్పుల వల్ల స్థానిక రైతులు ఒకరి భూముల్లోకి మరొకరు వెళ్లిన ‘క్రాస్-బోర్డర్ ఆక్యుపేషన్’ (Cross-Border Occupation) అనే సాంకేతిక అంశాన్ని ఉద్దేశించి మాత్రమే ప్రధాని ఆ వ్యాఖ్యలు చేశారని విదేశాంగ శాఖ స్పష్టం చేసింది.
ఈ సరిహద్దు సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు ఇరు దేశాల చరిత్రకారులు, సర్వేయర్లు, భూవిజ్ఞాన నిపుణులతో కూడిన సంయుక్త బృందాలను ఏర్పాటు చేసి, పట్టిక చర్చల (Table Talks) ద్వారా శాంతియుతంగా పరిష్కరించుకోవడానికి భారత్ కూడా సుముఖత వ్యక్తం చేసిందని నేపాల్ ప్రభుత్వం తెలిపింది.