శ్రీ రుద్రం (నమకం మరియు చమకం) కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయ సంహిత నుండి గ్రహించబడింది. ఇది సాక్షాత్తూ లయకారకుడైన పరమశివుని వైభవాన్ని చాటిచెప్పే దివ్య మంత్రాల సమాహారం. ఈ స్తోత్రం శివుని రూపాలను, గుణాలను మరియు ఆయన సర్వవ్యాపకత్వాన్ని కొనియాడుతుంది.
యజుర్వేదం మధ్యలో శ్రీ రుద్రం ఉంటే, ఆ రుద్రం మధ్యలో పవిత్రమైన “నమశ్శివాయ” అనే పంచాక్షరీ మంత్రం ఉంటుంది. అందుకే ఇది వేదాలకే హృదయం వంటిది. దీనిని పఠించడం వల్ల మనిషి తనలోని పాపాలను దహించుకుని, శివత్వాన్ని (మంగళాన్ని) పొందుతాడు.
శ్రీ రుద్రం ముఖ్య భాగాలు మరియు తాత్పర్యం
ఓం నమ॑స్తే రుద్ర మ॒న్యవ॑ ఉ॒తోత॒ ఇష॑వే॒ నమ॑: |
నమ॑స్తే అస్తు॒ ధన్వ॑నే బా॒హుభ్యా॑ము॒త తే॒ నమ॑: |
ఓ రుద్రుడా! నీ క్రోధానికి (మన్యవే) నమస్కారం. మరియు (ఉత) నీ బాణానికి (ఇషవే) నమస్కారం. మరియు (ఉత) నీ ధనుస్సుకు (ధన్వనే) నమస్కారం. నీ రెండు బాహువులకు (బాహుభ్యామ్) కూడా నమస్కారం.
యా త॒ ఇషు॑: శి॒వత॑మా శి॒వం బ॒భూవ॑ తే॒ ధను॑: |
శి॒వా శ॑ర॒వ్యా॑ యా తవ॒ తయా॑ నో రుద్ర మృడయ |
నీ బాణము (ఇషుః) ఏది అత్యంత మంగళకరమో (శివతమా), నీ ధనుస్సు (ధనుః) ఏది శాంతముగా (శివమ్) ఉన్నదో, నీ అమ్ములపొది (శరవ్యా) ఏది శుభప్రదమో (శివా)… వాటితో ఓ రుద్రుడా! మమ్మల్ని సుఖపెట్టుము (మృడయ).
యా తే॑ రుద్ర శి॒వా త॒నూరఘో॒రాఽపా॑పకాశినీ |
తయా॑ నస్త॒నువా॒ శన్త॑మయా॒ గిరి॑శన్తా॒భిచా॑కశీహి |
పర్వతముపై ఉండి సుఖాన్నిచ్చే ఓ దేవా (గిరిశంత)! భయంకరము కానట్టి (అఘోరా), పాపములను ప్రకాశింపజేయని (అపాపకాశినీ), అత్యంత సుఖకరమైన (శంతమయా) నీ మంగళ స్వరూపముతో (తనువా) మమ్మల్ని అనుగ్రహించుము (అభిచాకశీహి).
యామిషు॑o గిరిశన్త॒ హస్తే॒ బిభ॒ర్ష్యస్త॑వే |
శి॒వాం గి॑రిత్ర॒ తాం కు॑రు॒ మా హిగ్॑oసీ॒: పురు॑ష॒o జగ॑త్ |
ఓ గిరిశంత! కొట్టడానికి (అస్తవే) నీవు చేతిలో (హస్తే) ధరించిన (బిభర్షి) బాణమును (ఇషుమ్) మంగళకరముగా (శివామ్) చేయుము. ఓ గిరిత్ర (పర్వతముపై ఉండి రక్షించేవాడా)! మా మనుషులను (పురుషమ్), మా పశువులను (జగత్) హింసించకుము (మా హింసీః).
శి॒వేన॒ వచ॑సా త్వా॒ గిరి॒శాచ్ఛా॑వదామసి |
యథా॑ న॒: సర్వ॒మిజ్జగ॑దయ॒క్ష్మగ్ం సు॒మనా॒ అస॑త్ |
మంగళకరమైన వాక్కులతో (శివేన వచసా) పర్వతముపై నివసించే (గిరిశా) నిన్ను మేము ప్రార్థిస్తున్నాము. మా సమస్త లోకము (సర్వమ్ ఇత్ జగత్) వ్యాధులు లేనిదై (అయక్ష్మమ్), మంచితనంతో కూడిన మనస్సుతో (సుమనాః) ఉండుగాక.
అధ్య॑వోచదధివ॒క్తా ప్ర॑థ॒మో దైవ్యో॑ భి॒షక్ |
అహీగ్॑శ్చ॒ సర్వా”ఞ్జ॒oభయ॒న్త్సర్వా”శ్చ యాతుధా॒న్య॑: |
పక్షపాతం లేకుండా మా తరపున మాట్లాడేవాడు (అధివక్తా), దేవతలలో మొదటివాడు (ప్రథమః), దివ్యమైన వైద్యుడు (దైవ్యో భిషక్) అయిన పరమాత్మ మమ్మల్ని రక్షించుగాక. ఆయన సర్పములను (అహీన్ చ), సమస్త రాక్షస శక్తులను (యాతుధాన్యః) సంహరించుగాక (జంభయన్).
అ॒సౌ యస్తా॒మ్రో అ॑రు॒ణ ఉ॒త బ॒భ్రుః సు॑మ॒ఙ్గల॑: |
యే చే॒మాగ్ం రు॒ద్రా అ॒భితో॑ ది॒క్షు శ్రి॒తాః
స॑హస్ర॒శోఽవై॑షా॒గ్॒o హేడ॑ ఈమహే |
సూర్యరూపంలో ఉండి తామ్ర వర్ణంలో (తామ్రః), ఎర్రగా (అరుణః), పచ్చగా (బభ్రుః) ప్రకాశించే అత్యంత మంగళప్రదుడైన రుద్రునికి నమస్కారం. ఈ భూమి చుట్టూ దిక్కులలో (దిక్షు) వేల సంఖ్యలో (సహస్రశః) ఉన్న రుద్రుల యొక్క క్రోధాన్ని (హేడః) మేము నమస్కారములతో తొలగించుకుంటున్నాము (అవైమహే).
అ॒సౌ యో॑ఽవ॒సర్ప॑తి॒ నీల॑గ్రీవో॒ విలో॑హితః |
ఉ॒తైన॑o గో॒పా అ॑దృశ॒న్నదృ॑శన్నుదహా॒ర్య॑: |
ఆకాశంలో సంచరిస్తూ (అవసర్పతి), నల్లని కంఠం (నీలగ్రీవః), ఎర్రని రూపం (విలోహితః) కలిగిన ఆ రుద్రుడిని సామాన్య గోపాలురు (గోపాః), నీళ్లు మోసే స్త్రీలు (ఉదహార్యః) మరియు సమస్త ప్రాణులు (విశ్వా భూతాని) చూస్తున్నారు. అట్లు అందరికీ దర్శనమిచ్చే ఆయన మమ్మల్ని సుఖపెట్టుగాక.
ఉ॒తైన॒o విశ్వా॑ భూ॒తాని॒ స దృ॒ష్టో మృ॑డయాతి నః |
నమో॑ అస్తు॒ నీల॑గ్రీవాయ సహస్రా॒క్షాయ॑ మీ॒ఢుషే” |
నీలగ్రీవుడికి, వేయి కన్నుల వానికి (సహస్రాక్షాయ), ఫలములను వర్షించే వానికి (మీఢుషే) నమస్కారం. మరియు (అథో) ఆయన సేవకులైన ప్రమథ గణాలకు (సత్త్వానః) నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అథో॒ యే అ॑స్య॒ సత్త్వా॑నో॒ఽహం తేభ్యో॑ఽకర॒న్నమ॑: |
ప్రము॑ఞ్చ॒ ధన్వ॑న॒స్త్వము॒భయో॒రార్త్ని॑యో॒ర్జ్యామ్ |
ఓ రుద్రుడా! నీ ధనుస్సు యొక్క రెండు చివరల (ఉభయోః ఆర్త్న్యోః) నుండి నారిని (జ్యామ్) విప్పేయి (ప్రముంచ). నీ చేతిలో ఉన్న బాణాలను (ఇషవః) మాకు దూరంగా పారవేయుము (పరా వప).
యాశ్చ॑ తే॒ హస్త॒ ఇష॑వ॒: పరా॒ తా భ॑గవో వప |
అ॒వ॒తత్య॒ ధను॒స్తవగ్ం సహ॑స్రాక్ష॒ శతే॑షుధే |
వేయి కన్నులు (సహస్రాక్ష), వందల అమ్ములపొదులు (శతేషుధే) ఉన్న ఓ దేవా! నీ ధనుస్సు నారిని దించి (అవతత్య), నీ బాణాల మొనలను మొద్దుబార్చి (నిశీర్య), మా పట్ల మంగళకరుడివి, ప్రసన్న మనస్కుడివి కమ్ము.
ని॒శీర్య॑ శ॒ల్యానా॒o ముఖా॑ శి॒వో న॑: సు॒మనా॑ భవ |
విజ్య॒o ధను॑: కప॒ర్దినో॒ విశ॑ల్యో॒ బాణ॑వాగ్ం ఉ॒త |
జటాధారివైన శివుని ధనుస్సు నారి లేనిదై (విజ్యం), అమ్ములపొది బాణాలు లేనిదై (విశల్యః) ఉండుగాక. ఆయన బాణాలు అదృశ్యమగుగాక (అనేశన్), అమ్ములపొది కేవలం అలంకారప్రాయంగా (ఆభుః) ఉండుగాక.
అనే॑శన్న॒స్యేష॑వ ఆ॒భుర॑స్య నిష॒oగథి॑: |
యా తే॑ హే॒తిర్మీ॑ఢుష్టమ॒ హస్తే॑ బ॒భూవ॑ తే॒ ధను॑: |
కోరికలు తీర్చే ఓ స్వామీ (మీఢుష్టమ)! నీ చేతిలో ఉన్న ఆయుధము మరియు ధనుస్సు ఏవైతే ఉన్నాయో, వ్యాధి రహితమైన వాటితో మమ్మల్ని అన్ని వైపుల నుండి రక్షించుము (పరిబ్భుజ).
తయా॒ఽస్మాన్ వి॒శ్వత॒స్త్వమ॑య॒క్ష్మయా॒ పరి॑బ్భుజ |
నమ॑స్తే అ॒స్త్వాయు॑ధా॒యానా॑తతాయ ధృ॒ష్ణవే” |
ఎక్కుపెట్టని (అనాతతాయ), శత్రువులను ఎదిరించే (ధృష్ణువే) నీ ఆయుధానికి నమస్కారం. నీ రెండు బాహువులకు (ఉభాభ్యామ్ బాహుభ్యామ్), నీ ధనుస్సుకు నమస్కారం.
ఉ॒భాభ్యా॑ము॒త తే॒ నమో॑ బా॒హుభ్యా॒o తవ॒ ధన్వ॑నే |
పరి॑తే॒ ధన్వ॑నో హే॒తిర॒స్మాన్వృ॑ణక్తు వి॒శ్వత॑: |
ఓ రుద్రుడా! నీ యొక్క (తే) రెండు (ఉభాభ్యామ్) బాహువులకు (బాహుభ్యామ్) నమస్కారం (నమః). మరియు (ఉత) నీ యొక్క (తవ) ధనుస్సుకు (ధన్వనే) నమస్కారం. నీ (తే) ధనుస్సు యొక్క (ధన్వనః) ఆయుధము (హేతిః) మమ్మల్ని (అస్మాన్) అన్ని వైపుల నుండి (విశ్వతః) విడిచిపెట్టుగాక (పరివృణక్తు – మాపై పడకుండు గాక).
అథో॒ య ఇ॑షు॒ధిస్తవా॒రే అ॒స్మన్నిధే॑హి॒ తమ్ ||
మరియు (అథో) నీ యొక్క (తవ) అమ్ములపొది (ఇషుధిః) ఏదైతే ఉన్నదో (యః), దానిని (తమ్) మాకు (అస్మత్) దూరంగా (అరే) ఉంచుము (నిధేహి).
నమ॑స్తే అస్తు భగవన్విశ్వేశ్వ॒రాయ॑ మహాదే॒వాయ॑
త్ర్యంబ॒కాయ॑ త్రిపురాన్త॒కాయ॑ త్రికాగ్నికా॒లాయ॑
కాలాగ్నిరు॒ద్రాయ॑ నీలక॒ణ్ఠాయ॑ మృత్యుఞ్జ॒యాయ॑
సర్వేశ్వ॒రాయ॑ సదాశి॒వాయ॑ శ్రీమన్మహాదే॒వాయ॒ నమ॑: || ౧ ||
ఓ భగవంతుడా (భగవన్)! నీకు నమస్కారము (నమస్తే అస్తు). విశ్వానికి ప్రభువైన వానికి (విశ్వేశ్వరాయ), దేవతలలో గొప్పవాడైన వానికి (మహాదేవాయ), మూడు కన్నులు కలవానికి (త్ర్యంబకాయ), మూడు పురములను దహించిన వానికి (త్రిపురాంతకాయ), కాలమును దహించే మూడు అగ్నుల స్వరూపుడైన వానికి (త్రికాగ్నికాలాయ), ప్రళయ కాలమందు సమస్తమును భస్మం చేసే రుద్రుడికి (కాలాగ్నిరుద్రాయ), విషమును మింగి నల్లని కంఠము కలవానికి (నీలకంఠాయ), మృత్యువును జయించిన వానికి (మృత్యుంజయాయ), సర్వమునకు ఈశ్వరుడైన వానికి (సర్వేశ్వరాయ), ఎల్లప్పుడూ మంగళమును చేకూర్చే వానికి (సదాశివాయ), అట్టి శ్రీమన్మహాదేవునికి (శ్రీమన్మహాదేవాయ) నా నమస్కారము (నమః).
|| ద్వితీయ అనువాక ||
నమో॒ హిర॑ణ్యబాహవే సేనా॒న్యే॑ ది॒శాం చ॒ పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ వృ॒క్షేభ్యో॒ హరి॑కేశేభ్యః పశూ॒నాం పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑: స॒స్పిఞ్జ॑రాయ॒ త్విషీ॑మతే పథీ॒నాం పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ బభ్లు॒శాయ॑ వివ్యా॒ధినేఽన్నా॑నా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॒ హరి॑కేశాయోపవీ॒తినే॑ పు॒ష్టానా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ భ॒వస్య॑ హే॒త్యై జగ॑తా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ రు॒ద్రాయా॑తతా॒వినే॒ క్షేత్రా॑ణా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑: సూ॒తాయాహ॑న్త్యాయ॒ వనా॑నా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॒ రోహి॑తాయ స్థ॒పత॑యే వృ॒క్షాణా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ మ॒న్త్రిణే॑ వాణి॒జాయ॒ కక్షా॑ణా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ భువ॒oతయే॑ వారివస్కృ॒తాయౌష॑ధీనా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑ ఉ॒చ్చైర్ఘో॑షాయాక్ర॒న్దయ॑తే పత్తీ॒నాం పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑: కృత్స్నవీ॒తాయ॒ ధావ॑తే॒ సత్త్వ॑నా॒o పత॑యే॒ నమ॑: || ౨ ||
ఈ అనువాకాన్ని పఠించడం వల్ల అన్నవృద్ధి (ఆహార సమృద్ధి), పశుసంపద, మరియు సమస్త రక్షణ లభిస్తాయి.
– బంగారు వంటి బాహువులు కలిగి (హిరణ్యబాహవే), దిక్కులకు అధిపతియై (దిశాం చ పతయే), సైన్యమును నడిపించే (సేనాన్యే) ఆ పరమేశ్వరునికి నమస్కారం.
– పచ్చని ఆకులు అనే కేశములు కలిగిన వృక్షాల రూపంలో ఉండి (వృక్షేభ్యో హరికేశేభ్యః), పశువులకు (జీవులకు) అధిపతియైన (పశూనాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– లేత గడ్డి వలె పచ్చని రంగులో మెరుస్తూ (సస్పింజరాయ), ప్రకాశిస్తూ (త్విషీమతే), మార్గములకు అధిపతియైన (పథీనాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– ఎరుపు రంగులో ఉండి (బభ్లుశాయ), శత్రువులను చీల్చి చెండాడే (వివ్యాధినే), అన్నములకు అధిపతియైన (అన్నానాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– నల్లని కేశములు కలిగి (హరికేశాయ – ఇక్కడ నల్లని అని అర్థం), యజ్ఞోపవీతము ధరించి (ఉపవీతినే), సంపూర్ణ గుణాలు కలవారికి అధిపతియైన (పుష్టానాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– సంసార దుఃఖమును పోగొట్టే ఆయుధముగా ఉండి (భవస్య హేత్యై), జగత్తులన్నిటికీ అధిపతియైన (జగతాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– సంహారక రూపంలో ఉండి (రుద్రాయ), విల్లు ఎక్కుపెట్టి రక్షించే (ఆతతావినే), క్షేత్రములకు (దేహములకు/భూములకు) అధిపతియైన (క్షేత్రాణాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– రథ సారథిగా ఉండి (సూతాయ), ఎవరికీ వధించబడని వానికి (అహంత్యాయ), వనములకు అధిపతియైన (వనానాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– ఎర్రని వర్ణంలో ఉండి (రోహితాయ), శిల్పకారులకు ప్రభువై (స్థపతయే), వృక్ష సమూహములకు అధిపతియైన (వృక్షాణాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– మంత్రాలోచన చేసే మంత్రిగా (మంత్రిణే), వ్యాపారం చేసే వణిజునిగా (వాణిజాయ), పొదలకు/కంచెలకు అధిపతియైన (కక్షాణాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– ప్రపంచమును విస్తరింపజేసే (భువంతయే), భక్తులకు సుఖాన్నిచ్చే (వారివస్కృతాయ), ఓషధులకు అధిపతియైన (ఓషధీనాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– పెద్దగా గర్జించే (ఉచ్చైర్ఘోషాయ), శత్రువులను భయపెట్టే (ఆక్రాందయతే), పదాతి దళమునకు (సైనికులకు) అధిపతియైన (పత్తీనాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
– సర్వవ్యాప్తమై ఉండి (కృత్స్నవీతాయ), వేగంగా ధావనం చేసే (ధావతే), సత్పురుషులకు (లేక ప్రాణులకు) అధిపతియైన (సత్త్వనాం పతయే) వానికి నమస్కారం.
|| తృతీయ అనువాక ||
నమ॒: సహ॑మానాయ నివ్యా॒ధిన॑ ఆవ్యా॒ధినీ॑నా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑: కకు॒భాయ॑ నిష॒ఙ్గిణే” స్తే॒నానా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ నిష॒ఙ్గిణ॑ ఇషుధి॒మతే॒ తస్క॑రాణా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమో॒ వఞ్చ॑తే పరి॒వఞ్చ॑తే స్తాయూ॒నాం పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ నిచే॒రవే॑ పరిచ॒రాయార॑ణ్యానా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑: సృకా॒విభ్యో॒ జిఘాగ్॑oసద్భ్యో ముష్ణ॒తాం పత॑యే॒ నమో॒
నమో॑ఽసి॒మద్భ్యో॒ నక్త॒ఞ్చర॑ద్భ్యః ప్రకృ॒న్తానా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమ॑ ఉష్ణీ॒షిణే॑ గిరిచ॒రాయ॑ కులు॒ఞ్చానా॒o పత॑యే॒ నమో॒
నమ॒ ఇషు॑మద్భ్యో ధన్వా॒విభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑ ఆతన్వా॒నేభ్య॑: ప్రతి॒దధా॑నేభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑ ఆ॒యచ్ఛ॑ద్భ్యో విసృ॒జద్భ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమో ఽస్య॑ద్భ్యో॒ విధ్య॑ద్భ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॒ ఆసీ॑నేభ్య॒: శయా॑నేభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑: స్వ॒పద్భ్యో॒ జాగ్ర॑ద్భ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమస్తి॒ష్ఠ॑ద్భ్యో॒ ధావ॑ద్భ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑: స॒భాభ్య॑: స॒భాప॑తిభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమో॒ అశ్వే॒భ్యోఽశ్వ॑పతిభ్యశ్చ వో॒ నమ॑: || ౩ ||
– శత్రువులను ఓడించేవానికి (సహమానాయ), శత్రువులను చీల్చిచెండాడేవానికి (నివ్యాధినే), చుట్టుముట్టి కొట్టే సైన్యాలకు (ఆవ్యాధినీనామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– అందరిలో శ్రేష్ఠుడైన వానికి (కకుభాయ), ఖడ్గము ధరించిన వానికి (నిషంగిణే), బయటపడి దోచుకునే దొంగలకు (స్తేనానామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– విల్లు ధరించిన వానికి (నిషంగిణే), అమ్ములపొది కలవానికి (ఇషుధిమతే), కనబడకుండా దొంగిలించే తస్కరులకు (తస్కరాణామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– మోసగించే వానికి (వంచతే), అదను చూసి దొంగిలించే వానికి (పరివంచతే), ఇళ్లలో దొంగతనం చేసేవారికి (స్తాయూనామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– యజమానిని కనిపెట్టుకుని ఉండే దొంగకు (నిచేరవే), యజమాని వెంటే తిరుగుతూ దొంగిలించే వానికి (పరిచరాయ), అడవులలో దోపిడీ చేసేవారికి (ఆరణ్యానామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– వజ్రం వంటి ఆయుధాలు ధరించిన వారికి (సృకావిభ్యః), చంపాలని కోరుకునే వారికి (జిఘాగ్ంసద్భ్యః), ధనాన్ని అపహరించేవారికి (ముష్ణతామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– కత్తులు ధరించిన వారికి (అసిమద్భ్యః), రాత్రిపూట సంచరించేవారికి (నక్తంచరద్భ్యః), ఇతరులను నరికి చంపే దొంగలకు (ప్రకృంతానామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– తలపాగా ధరించిన వానికి (ఉష్ణీషిణే), కొండలలో సంచరించే వానికి (గిరిచరాయ), ఇతరుల క్షేత్రములను, ధాన్యములను అపహరించే వారికి (కులుంచానామ్) అధిపతియైన వానికి నమస్కారం.
– బాణములు ధరించిన వారికి (ఇషుమద్భ్యః), ధనుస్సు ధరించిన వారికి (ధన్వావిభ్యః) మీ అందరికీ (వః) నమస్కారం.
– వింటి నారిని ఎక్కుపెడుతున్న వారికి (ఆతన్వానేభ్యః), బాణములను సంధిస్తున్న వారికి (ప్రతిదధానేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– వింటిని లాగుతున్న వారికి (ఆయచ్ఛద్భ్యః), బాణములను వదులుతున్న వారికి (విసృజద్భ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– బాణములను వేస్తున్న వారికి (అస్యద్భ్యః), లక్ష్యాన్ని కొడుతున్న వారికి (విధ్యద్భ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– కూర్చుని ఉన్న వారికి (ఆసీనేభ్యః), పడుకుని ఉన్న వారికి (శయానేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– నిద్రపోతున్న వారికి (స్వపద్భ్యః), మేల్కొని ఉన్న వారికి (జాగ్రద్భ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– నిలబడి ఉన్న వారికి (తిష్ఠద్భ్యః), పరుగెడుతున్న వారికి (ధావద్భ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– సభారూపంగా ఉన్న వారికి (సభాభ్యః), సభలకు అధ్యక్షులైన వారికి (సభాపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– గుర్రాల రూపంలో ఉన్న వారికి (అశ్వేభ్యః), గుర్రాలను రక్షించే అధిపతులకు (అశ్వపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
|| చతుర్థ అనువాక ||
నమ॑ ఆవ్యా॒ధినీ”భ్యో వి॒విధ్య॑న్తీభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॒ ఉగ॑ణాభ్యస్తృగ్ంహ॒తీభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమో॑ గృ॒త్సేభ్యో॑ గృ॒త్సప॑తిభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమో॒ వ్రాతే”భ్యో॒ వ్రాత॑పతిభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమో॑ గ॒ణేభ్యో॑ గ॒ణప॑తిభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమో॒ విరూ॑పేభ్యో వి॒శ్వరూ॑పేభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమో॑ మ॒హద్భ్య॑:, క్షుల్ల॒కేభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమో॑ ర॒థిభ్యో॑ఽర॒థేభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమో॒ రథే”భ్యో॒ రథ॑పతిభ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॒: సేనా”భ్యః సేనా॒నిభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑:, క్ష॒త్తృభ్య॑: సంగ్రహీ॒తృభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమ॒స్తక్ష॑భ్యో రథకా॒రేభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమ॒: కులా॑లేభ్యః క॒ర్మారే”భ్యశ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑: పు॒ఞ్జిష్టే”భ్యో నిషా॒దేభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమ॑ ఇషు॒కృద్భ్యో॑ ధన్వ॒కృద్భ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమో॑ మృగ॒యుభ్య॑: శ్వ॒నిభ్య॑శ్చ వో॒ నమో॒
నమ॒: శ్వభ్య॒: శ్వప॑తిభ్యశ్చ వో॒ నమ॑: || ౪ ||
– అన్ని వైపుల నుండి కొట్టే శక్తులకు (ఆవ్యాధినీభ్యః), నానా విధాలుగా హింసించే శక్తులకు (వివిధ్యంతీభ్యః) మీ అందరికీ (వః) నమస్కారం.
– భయంకరమైన సైన్యాలకు (ఉగణాభ్యః), శత్రువులను హతమార్చే శక్తులకు (తృంహతీభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– వివేకవంతులకు (గృత్సేభ్యః), ఆ వివేకవంతుల ప్రభువులకు (గృత్సపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– వివిధ వర్గాల సమూహాలకు (వ్రాతేభ్యః), ఆ సమూహాల అధిపతులకు (వ్రాతపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– ప్రమథ గణాలకు (గణేభ్యః), ఆ గణాలకు అధిపతియైన గణపతికి (గణపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– వికారమైన రూపాలు కలవారికి (విరూపేభ్యః), విశ్వరూపం కలవారికి (విశ్వరూపేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– గొప్పవారైన మహాత్ములకు (మహద్భ్యః), అల్పమైన వారికి (క్షుల్లకేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– రథికులకు (రథిభ్యః), రథము లేని సాధారణ సైనికులకు (అరథేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– రథముల రూపంలో ఉన్న వారికి (రథేభ్యః), రథాల యజమానులకు (రథపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– సైన్యములకు (సేనాభ్యః), సైన్యాధిపతులకు (సేనానిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– రథములను తోలే సారథులకు (క్షత్తృభ్యః), రథాల పగ్గాలు పట్టే వారికి (సంగ్రహీతృభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– వడ్రంగులకు (తక్షభ్యః), రథాలను తయారు చేసే వారికి (రథకారేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– కుండలు చేసే కుమ్మరులకు (కులా లేభ్యః), ఇనుము పని చేసే కమ్మరులకు (కర్మారేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– పక్షులను పట్టే వారికి (పుంజిష్టేభ్యః), చేపలు పట్టే నిషాదులకు (నిషాదేభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– బాణాలు తయారు చేసే వారికి (ఇషుకృద్భ్యః), విల్లులు చేసే వారికి (ధన్వకృద్భ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– మృగాలను వేటాడే వారికి (మృగయుభ్యః), కుక్కలను వెంటబెట్టుకొని తిరిగే వారికి (శ్వనిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
– కుక్కలకు (శ్వభ్యః), ఆ కుక్కల యజమానులకు (శ్వపతిభ్యః) మీ అందరికీ నమస్కారం.
|| పంచమ అనువాక ||
నమో॑ భ॒వాయ॑ చ రు॒ద్రాయ॑ చ॒ నమ॑: శ॒ర్వాయ॑ చ
పశు॒పత॑యే చ॒ నమో॒ నీల॑గ్రీవాయ చ శితి॒కణ్ఠా॑య చ॒
నమ॑: కప॒ర్దినే॑ చ॒ వ్యు॑ప్తకేశాయ చ॒
నమ॑: సహస్రా॒క్షాయ॑ చ శ॒తధ॑న్వనే చ॒
నమో॑ గిరి॒శాయ॑ చ శిపివి॒ష్టాయ॑ చ॒
నమో॑ మీ॒ఢుష్ట॑మాయ॒ చేషు॑మతే చ॒
నమో” హ్ర॒స్వాయ॑ చ వామ॒నాయ॑ చ॒
నమో॑ బృహ॒తే చ॒ వర్షీ॑యసే చ॒
నమో॑ వృ॒ద్ధాయ॑ చ స॒oవృధ్వ॑నే చ॒
నమో॒ అగ్రి॑యాయ చ ప్రథ॒మాయ॑ చ॒
నమ॑ ఆ॒శవే॑ చాజి॒రాయ॑ చ॒
నమ॒: శీఘ్రి॑యాయ చ॒ శీభ్యా॑య చ॒
నమ॑ ఊ॒ర్మ్యా॑య చావస్వ॒న్యా॑య చ॒
నమ॑: స్రోత॒స్యా॑య చ॒ ద్వీప్యా॑య చ || ౫ ||
– జగత్కారణుడైన భవునికి (భవాయ), దుఃఖాన్ని పోగొట్టే రుద్రునికి (రుద్రాయ) నమస్కారం. సంహారకుడైన శర్వునికి (శర్వాయ), ప్రాణులన్నింటికీ ప్రభువైన పశుపతికి (పశుపతయే) నమస్కారం.
– నల్లని కంఠం కలవానికి (నీలగ్రీవాయ), తెల్లని మెడ కలవానికి (శితికంఠాయ) నమస్కారం.
– జటాజూటం కలవానికి (కపర్దినే), ముండనం చేసిన (జుట్టు లేని) రూపం కలవానికి (వ్యుప్తకేశాయ) నమస్కారం.
– వేయి కన్నులు కలవానికి (సహస్రాక్షాయ), వంద ధనుస్సులు కలవానికి (శతధన్వనే) నమస్కారం.
– కైలాస నివాసికి (గిరిశాయ), సర్వవ్యాపియైన విష్ణు స్వరూపునికి (షిపివిష్టాయ) నమస్కారం.
– కోరికలు వర్షించే శ్రేష్ఠునికి (మీఢుష్టమాయ), బాణములు ధరించిన వానికి (ఇషుమతే) నమస్కారం.
– తక్కువ ఎత్తు ఉన్నవానికి (హ్రస్వాయ), వామన రూపంలో ఉన్నవానికి (వామనాయ) నమస్కారం.
– బృహత్ స్వరూపునికి (బృహతే), గుణాల చేత పెద్దవానికి (వర్షీయసే) నమస్కారం.
– వయసులో పెద్దవానికి (వృద్ధాయ), అన్ని వైపులా వృద్ధి చెందే వానికి (సంవృధ్వనే) నమస్కారం.
– సృష్టికి పూర్వమే ఉన్నవానికి (అగ్రియాయ), దేవతలలో మొదటివానికి (ప్రథమాయ) నమస్కారం.
– వ్యాపకశీలియైన వానికి (ఆశవే), శీఘ్రముగా సంచరించే వానికి (అజిరాయ) నమస్కారం.
– వేగంగా ప్రవహించే జలంలో ఉండే వానికి (శీఘ్రియాయ), సెలయేళ్లలో ఉండే వానికి (శీభ్యాయ) నమస్కారం.
– తరంగాలలో ఉండే వానికి (ఊర్మ్యాయ), నిశ్చలమైన జలంలో ఉండే వానికి (అవస్వన్య్యాయ) నమస్కారం.
– ప్రవాహాల్లో ఉండే వానికి (స్రోతస్యాయ), ద్వీపాలలో నివసించే వానికి (ద్వీప్యాయ) నమస్కారం.
|| షష్ఠమ అనువాక ||
నమో” జ్యే॒ష్ఠాయ॑ చ కని॒ష్ఠాయ॑ చ॒
నమ॑: పూర్వ॒జాయ॑ చాపర॒జాయ॑ చ॒
నమో॑ మధ్య॒మాయ॑ చాపగ॒ల్భాయ॑ చ॒
నమో॑ జఘ॒న్యా॑య చ॒ బుధ్ని॑యాయ చ॒
నమ॑: సో॒భ్యా॑య చ ప్రతిస॒ర్యా॑య చ॒
నమో॒ యామ్యా॑య చ॒ క్షేమ్యా॑య చ॒
నమ॑ ఉర్వ॒ర్యా॑య చ॒ ఖల్యా॑య చ॒
నమ॒: శ్లోక్యా॑య చాఽవసా॒న్యా॑య చ॒
నమో॒ వన్యా॑య చ॒ కక్ష్యా॑య చ॒
నమ॑: శ్ర॒వాయ॑ చ ప్రతిశ్ర॒వాయ॑ చ॒
నమ॑ ఆ॒శుషే॑ణాయ చా॒శుర॑థాయ చ॒
నమ॒: శూరా॑య చావభిన్ద॒తే చ॒
నమో॑ వ॒ర్మిణే॑ చ వరూ॒థినే॑ చ॒
నమో॑ బి॒ల్మినే॑ చ కవ॒చినే॑ చ॒
నమ॑: శ్రు॒తాయ॑ చ శ్రుతసే॒నాయ॑ చ || ౬ ||
– అందరికంటే పెద్దవానిగా ఉన్న జ్యేష్ఠునికి (జ్యేష్ఠాయ), అందరికంటే చిన్నవానిగా ఉన్న కనిష్ఠునికి (కనిష్ఠాయ) నమస్కారం.
– సృష్టికి ముందే ఉన్న పూర్వజునికి (పూర్వజాయ), ప్రళయం తర్వాత మిగిలే అపరజునికి (అపరజాయ) నమస్కారం.
– యవ్వనంలో ఉన్న మధ్యమునికి (మధ్యమాయ), ఇంకా పెరగని బాలుని రూపంలో ఉన్న అపగల్భునికి (అపగల్భాయ) నమస్కారం.
– ప్రాణుల వెనుక భాగంలో (అధమ స్థానంలో) ఉండే జఘన్యునికి (జఘన్యాయ), మూలంలో (చెట్టు వేర్ల వంటి చోట) ఉండే బుధ్నియునికి (బుధ్నియాయ) నమస్కారం.
– స్వర్గలోకంలో ఉండేవానికి (సోభ్యాయ), ప్రతిజ్ఞా సూత్రం ధరించిన వానిగా లోకాలను రక్షించే వానికి (ప్రతిసర్యాయ) నమస్కారం.
– యమలోకంలో ఉండి శిక్షించే వానికి (యామ్యాయ), మోక్షంలో సుఖాన్నిచ్చే వానికి (క్షేమ్యాయ) నమస్కారం.
– పంట భూములలో ఉండే వానికి (ఉర్వర్యాయ), ధాన్యం కుప్పలు పోసే ఖలములలో (కళ్ళాలు) ఉండే వానికి (ఖల్యాయ) నమస్కారం.
– వేద మంత్రాలచే స్తుతించబడే వానికి (శ్లోక్యాయ), వేదాంత రహస్యాలలో (ఉపనిషత్తులలో) ఉండే వానికి (అవసాన్యాయ) నమస్కారం.
– అడవులలో చెట్ల రూపంలో ఉండే వానికి (వన్య్యాయ), పొదలలో ఉండే వానికి (కక్ష్యాయ) నమస్కారం.
– శబ్ద రూపంలో ఉండే శ్రవానికి (శ్రవాయ), ఆ శబ్దానికి ప్రతిధ్వనిగా ఉండే ప్రతిశ్రవానికి (ప్రతిశ్రవాయ) నమస్కారం.
– వేగవంతమైన సైన్యం కలవానికి (ఆశుషేణాయ), వేగమైన రథం కలవానికి (ఆశురథాయ) నమస్కారం.
– శౌర్యం గల శూరునికి (శూరాయ), శత్రు కోటలను భేదించే వానికి (అవభిందతే) నమస్కారం.
– కవచం ధరించిన వానికి (వర్మిణే), రథం మీద కూర్చుని రక్షణ ఇచ్చే వానికి (వరూథినే) నమస్కారం.
– తలపాగా (హెల్మెట్ వంటిది) ధరించిన వానికి (బిల్మినే), దేహమంతా కవచం ఉన్న వానికి (కవచినే) నమస్కారం.
– వేదాలచే ప్రసిద్ధి చెందిన వానికి (శ్రుతాయ), ప్రసిద్ధమైన సైన్యం కలవానికి (శ్రుతసేనాయ) నమస్కారం.
|| సప్తమ అనువాక ||
నమో॑ దున్దు॒భ్యా॑య చాహన॒న్యా॑య చ॒
నమో॑ ధృ॒ష్ణవే॑ చ ప్రమృ॒శాయ॑ చ॒
నమో॑ దూ॒తాయ॑ చ॒ ప్రహి॑తాయ చ॒
నమో॑ నిష॒ఙ్గిణే॑ చేషుధి॒మతే॑ చ॒
నమ॑స్తీ॒క్ష్ణేష॑వే చాయు॒ధినే॑ చ॒
నమ॑: స్వాయు॒ధాయ॑ చ సు॒ధన్వ॑నే చ॒
నమ॒: స్రుత్యా॑య చ॒ పథ్యా॑య చ॒
నమ॑: కా॒ట్యా॑య చ నీ॒ప్యా॑య చ॒
నమ॒: సూద్యా॑య చ సర॒స్యా॑య చ॒
నమో॑ నా॒ద్యాయ॑ చ వైశ॒న్తాయ॑ చ॒
నమ॒: కూప్యా॑య చావ॒ట్యా॑య చ॒
నమో॒ వర్ష్యా॑య చావ॒ర్ష్యాయ॑ చ॒
నమో॑ మే॒ఘ్యా॑య చ విద్యు॒త్యా॑య చ॒
నమ॑ ఈ॒ధ్రియా॑య చాత॒ప్యా॑య చ॒
నమో॒ వాత్యా॑య చ॒ రేష్మి॑యాయ చ॒
నమో॑ వాస్త॒వ్యా॑య చ వాస్తు॒ పాయ॑ చ || ౭ ||
– యుద్ధ దుందుభి (నగారా) శబ్దంలో ఉండే వానికి (దుందుభ్యాయ), దుందుభిని మోగించే కర్రలో ఉండే వానికి (ఆహనన్యాయ) నమస్కారం.
– ఓటమి ఎరుగని ధృష్ణువుకు (ధృష్ణవే), శత్రువుల విచక్షణను దెబ్బతీసే వానికి (ప్రమృశాయ) నమస్కారం.
– రహస్య సమాచారాన్ని తెచ్చే దూతకు (దూతాయ), పంపబడిన వార్తాహరుని రూపంలో ఉండే వానికి (ప్రహితాయ) నమస్కారం.
– ఖడ్గము ధరించిన వానికి (నిషంగిణే), అమ్ములపొది కలవానికి (ఇషుధిమతే) నమస్కారం.
– పదునైన బాణాలు కలవానికి (తీక్ష్ణేషవే), సమస్త ఆయుధాలు ధరించిన వానికి (ఆయుధినే) నమస్కారం.
– శ్రేష్ఠమైన ఆయుధాలు కలవానికి (స్వాయుధాయ), గొప్ప ధనుస్సు కలవానికి (సుధన్వనే) నమస్కారం.
– చిన్న దారులలో (ఒంటిబాటలు) ఉండే వానికి (స్రుత్యాయ), వెడల్పైన బాటల్లో (మహామార్గాలు) ఉండే వానికి (పథ్యాయ) నమస్కారం.
– గుట్టల్లో/చిన్న కాలువల్లో ఉండే వానికి (కాట్యాయ), పల్లపు ప్రదేశాల్లో ఉండే వానికి (నీప్యాయ) నమస్కారం.
– బురద నీటిలో ఉండే వానికి (సూద్యాయ), సరస్సులలో ఉండే వానికి (సరస్యాయ) నమస్కారం.
– నదులలో ఉండే వానికి (నాద్యాయ), చిన్న మడుగులలో ఉండే వానికి (వైశాంతాయ) నమస్కారం.
– బావులలో ఉండే వానికి (కూప్యాయ), గోతులలో ఉండే వానికి (అవట్యాయ) నమస్కారం.
– వర్షపు నీటిలో ఉండే వానికి (వర్ష్యాయ), వర్షం లేని ఎండలో ఉండే వానికి (అవర్ష్యాయ) నమస్కారం.
– మేఘాలలో ఉండే వానికి (మేఘ్యాయ), మెరుపులలో ఉండే వానికి (విద్యుత్యాయ) నమస్కారం.
– తెల్లని మబ్బులలో ఉండే వానికి (ఈధ్రియాయ), ఎండలో ఉండే వానికి (ఆతప్యాయ) నమస్కారం.
– గాలిలో ఉండే వానికి (వాత్యాయ), తుఫాను గాలిలో ఉండే వానికి (రేష్మియాయ) నమస్కారం.
– ఇళ్లలో (వాస్తు రూపంలో) నివసించే వానికి (వాస్తవ్యాయ), ఇంటిని రక్షించే దేవతకు (వాస్తు పాయ) నమస్కారం.
|| అష్టమ అనువాక ||
నమ॒: సోమా॑య చ రు॒ద్రాయ॑ చ॒
నమ॑స్తా॒మ్రాయ॑ చారు॒ణాయ॑ చ॒
నమ॑: శ॒ఙ్గాయ॑ చ పశు॒పత॑యే చ॒
నమ॑ ఉ॒గ్రాయ॑ చ భీ॒మాయ॑ చ॒
నమో॑ అగ్రేవ॒ధాయ॑ చ దూరేవ॒ధాయ॑ చ॒
నమో॑ హ॒న్త్రే చ॒ హనీ॑యసే చ॒
నమో॑ వృ॒క్షేభ్యో॒ హరి॑కేశేభ్యో॒
నమ॑స్తా॒రాయ॒ నమ॑శ్శ॒oభవే॑ చ మయో॒భవే॑ చ॒
నమ॑: శఙ్క॒రాయ॑ చ మయస్క॒రాయ॑ చ॒
నమ॑: శి॒వాయ॑ చ శి॒వత॑రాయ చ॒
నమ॒స్తీర్థ్యా॑య చ॒ కూల్యా॑య చ॒
నమ॑: పా॒ర్యా॑య చావా॒ర్యా॑య చ॒
నమ॑: ప్ర॒తర॑ణాయ చో॒త్తర॑ణాయ చ॒
నమ॑ ఆతా॒ర్యా॑య చాలా॒ద్యా॑య చ॒
నమ॒: శష్ప్యా॑య చ॒ ఫేన్యా॑య చ॒
నమ॑: సిక॒త్యా॑య చ ప్రవా॒హ్యా॑య చ || ౮ ||
– ఉమతో కూడి ఉన్న సోమునికి (సోమాయ), దుఃఖాన్ని పోగొట్టే రుద్రునికి (రుద్రాయ) నమస్కారం.
– ఉదయకాలపు సూర్యుని వలె ఎర్రని తామ్ర వర్ణము కలవానికి (తామ్రాయ), అరుణ వర్ణము కలవానికి (అరుణాయ) నమస్కారం.
– సుఖాన్ని ఇచ్చే శంగునికి (శంగాయ), పశువుల (జీవుల) ప్రభువైన పశుపతికి (పశుపతయే) నమస్కారం.
– శత్రువులకు భయంకరమైన ఉగ్రరూపునికి (ఉగ్రాయ), భీమునికి (భీమాయ) నమస్కారం.
– ఎదురుగా ఉండి సంహరించే అగ్రేవధునికి (అగ్రేవధాయ), దూరం నుండి సంహరించే దూరవధునికి (దూరేవధాయ) నమస్కారం.
– సంహారకునికి (హంత్రే), ప్రళయకాలంలో అత్యధికంగా సంహరించే హనీయసునికి (హనీయసే) నమస్కారం.
– పచ్చని ఆకులు కేశములుగా కలిగిన వృక్షాలకు (వృక్షేభ్యో హరికేశేభ్యః) నమస్కారం.
– సంసార సాగరాన్ని దాటించే తారక మంత్ర స్వరూపునికి (తారాయ) నమస్కారం.
– ఇహలోక సుఖాన్నిచ్చే శంభువుకు (శంభవే), పరలోక సుఖాన్నిచ్చే మయోభువుకు (మయోభవే) నమస్కారం.
– సుఖమును కలిగించే శంకరునికి (శంకరాయ), ఆనందాన్ని ప్రసాదించే మయస్కరునికి (మయస్కరాయ) నమస్కారం.
– మంగళ స్వరూపుడైన శివునికి (శివాయ), అత్యంత మంగళప్రదుడైన శివతరునికి (శివతరాయ) నమస్కారం.
– పుణ్య తీర్థాలలో ఉండే తీర్థ్యునికి (తీర్థ్యాయ), నదీ తీరాలలో ఉండే కూల్యునికి (కూల్యాయ) నమస్కారం.
– సంసారానికి ఆవలి ఒడ్డున ఉండే పార్యునికి (పార్యాయ), ఈవలి ఒడ్డున ఉండే అవార్యానికి (అవార్యాయ) నమస్కారం.
– పాపాలను దాటించే ప్రతరణునికి (ప్రతరణాయ), జ్ఞానం ద్వారా తరింపజేసే ఉత్తరణునికి (ఉత్తరణాయ) నమస్కారం.
– పునర్జన్మ లేకుండా చేసే ఆతార్యునికి (ఆతార్యాయ), కర్మ ఫలాలను అనుభవింపజేసే అలాద్యునికి (అలాద్యాయ) నమస్కారం.
– లేత గడ్డిలో ఉండే శష్ప్యునికి (శష్ప్యాయ), నీటి నురుగులో ఉండే ఫేన్యునికి (ఫేన్యునికి) నమస్కారం.
– ఇసుక తిన్నెలలో ఉండే సికత్యునికి (సికత్యాయ), ప్రవహించే నీటిలో ఉండే ప్రవాహ్యునికి (ప్రవాహ్యాయ) నమస్కారం.
|| నవమ అనువాక ||
నమ॑ ఇరి॒ణ్యా॑య చ ప్రప॒థ్యా॑య చ॒
నమ॑: కిగ్ంశి॒లాయ॑ చ॒ క్షయ॑ణాయ చ॒
నమ॑: కప॒ర్దినే॑ చ పుల॒స్తయే॑ చ॒
నమో॒ గోష్ఠ్యా॑య చ॒ గృహ్యా॑య చ॒
నమ॒స్తల్ప్యా॑య చ॒ గేహ్యా॑య చ॒
నమ॑: కా॒ట్యా॑య చ గహ్వరే॒ష్ఠాయ॑ చ॒
నమో” హ్రద॒య్యా॑య చ నివే॒ష్ప్యా॑య చ॒
నమ॑: పాగ్ం స॒వ్యా॑య చ రజ॒స్యా॑య చ॒
నమ॒: శుష్క్యా॑య చ హరి॒త్యా॑య చ॒
నమో॒ లోప్యా॑య చోల॒ప్యా॑య చ॒
నమ॑ ఊ॒ర్వ్యా॑య చ సూ॒ర్మ్యా॑య చ॒
నమ॑: ప॒ర్ణ్యా॑య చ పర్ణశ॒ద్యా॑య చ॒
నమో॑ఽపగు॒రమా॑ణాయ చాభిఘ్న॒తే చ॒
నమ॑ ఆఖ్ఖిద॒తే చ॑ ప్రఖ్ఖిద॒తే చ॒
నమో॑ వః కిరి॒కేభ్యో॑ దే॒వానా॒గ్॒o హృద॑యేభ్యో॒
నమో॑ విక్షీణ॒కేభ్యో॒ నమో॑ విచిన్వ॒త్కేభ్యో॒
నమ॑ ఆనిర్..హ॒తేభ్యో॒ నమ॑ ఆమీవ॒త్కేభ్య॑: || ౯ ||
– చవిటి నేలల్లో ఉండే ఇరిణ్యునికి (ఇరిణ్యాయ), బాటల కూడలిలో ఉండే ప్రపథ్యునికి (ప్రపథ్యాయ) నమస్కారం.
– కంకర రాళ్లలో ఉండే కింశిలాయునికి (కింశిలాయ), నివాస గృహాలలో ఉండే క్షయణునికి (క్షయణాయ) నమస్కారం.
– జటాజూటం కలవానికి (కపర్దినే), భక్తుల ఎదుట నిలిచే పులస్తయునికి (పులస్తయే) నమస్కారం.
– గోశాలల్లో ఉండే గోష్ఠ్యునికి (గోష్ఠ్యాయ), ఇళ్లలో ఉండే గృహ్యునికి (గృహ్యాయ) నమస్కారం.
– పాన్పుల (శయ్యల) మీద ఉండే తల్ప్యునికి (తల్ప్యాయ), మేడల మీద ఉండే గేహ్యునికి (గేహ్యాయ) నమస్కారం.
– ముళ్ల పొదల్లో ఉండే కాట్యునికి (కాట్యాయ), కొండ గుహల్లో ఉండే గహ్వరేష్ఠునికి (గహ్వరేష్ఠాయ) నమస్కారం.
– లోతైన మడుగులలో ఉండే హృదయ్యునికి (హృదయ్యాయ), మంచు గడ్డలలో ఉండే నివేష్ప్యునికి (నివేష్ప్యాయ) నమస్కారం.
– సూక్ష్మమైన దుమ్ములో ఉండే పాంసవ్యునికి (పాంసవ్యాయ), రజోగుణ రూపమైన ధూళిలో ఉండే రజస్యానికి (రజస్యాయ) నమస్కారం.
– ఎండిన కట్టెల్లో ఉండే శుష్యునికి (శుష్యాయ), పచ్చని చెట్లలో ఉండే హరిత్యునికి (హరిత్యాయ) నమస్కారం.
– బంజరు భూముల్లో ఉండే లోప్యునికి (లోప్యాయ), మెత్తని గడ్డిలో ఉండే ఉలప్యునికి (ఉలప్యాయ) నమస్కారం.
– భూమి రూపంలో ఉండే ఊర్వ్యునికి (ఊర్వ్యాయ), అందమైన అలల రూపంలో ఉండే సూర్మ్యునికి (సూర్మ్యాయ) నమస్కారం.
– ఆకులలో ఉండే పర్ణ్యునికి (పర్ణ్యాయ), రాలిన ఆకులలో ఉండే పర్ణశద్యునికి (పర్ణశద్యాయ) నమస్కారం.
– ఆయుధమెత్తి భయపెట్టే అపగురమాణునికి (అపగురమాణాయ), శత్రువులను కొట్టే అభిఘ్నతునికి (అభిఘ్నతే) నమస్కారం.
– పీడించే ఆక్ఖిదతునికి (ఆక్ఖిదతే), అధికంగా పీడించే ప్రక్ఖిదతునికి (ప్రక్ఖిదతే) నమస్కారం.
– దేవతల హృదయాలలో ఉండే విజ్ఞాన రూపాలైన కిరికేభ్యులకు (కిరికేభ్యః) మీ అందరికీ (వః) నమస్కారం.
– క్షీణత లేని విక్షీణకులకు (విక్షీణకేభ్యః), పుణ్యపాపాలను వేరుచేసే విచిన్వత్కులకు (విచిన్వత్కేభ్యః) నమస్కారం.
– పాపాలను వేళ్లతో సహా పెకిలించే ఆనిర్హతులకు (ఆనిర్హతేభ్యః), రోగాలను పోగొట్టే ఆమీవత్కులకు (ఆమీవత్కేభ్యః) నమస్కారం.
|| దశమ అనువాక ||
ద్రాపే॒ అన్ధ॑సస్పతే॒ దరి॑ద్ర॒న్నీల॑లోహిత |
ఏ॒షాం పురు॑షాణామే॒షాం ప॑శూ॒నాం మా భేర్మాఽరో॒
మో ఏ॑షా॒o కిఞ్చ॒నామ॑మత్ |
ఓ రుద్రుడా! పాపులను దండించేవాడా (ద్రాపే), సోమరసానికి ప్రభువైనవాడా (అంధసస్పతే), భక్తుల కోసం అతి సామాన్యమైన రూపం దాల్చినవాడా (దరిద్రత్), నీలవర్ణపు కంఠము ఎర్రని దేహము కలవాడా (నీలలోహిత)! మాలోని (ఏషామ్) ఈ మనుషులను (పురుషాణామ్), ఈ పశువులను (పశూనామ్) భయపెట్టకుము (మా భేః), రోగగ్రస్తులను చేయకుము (మా రోః). వీరిలో ఎవరికీ (ఏషామ్) ఎటువంటి వ్యాధి (కించన ఆమమత్) కలుగకుండా చూడుము.
యా తే॑ రుద్ర శి॒వా త॒నూః శి॒వా వి॒శ్వాహ॑భేషజీ |
శి॒వా రు॒ద్రస్య॑ భేష॒జీ తయా॑ నో మృడ జీ॒వసే” |
ఓ రుద్రుడా! నీ యొక్క (తే) ఏ రూపం మంగళకరమో (శివా తనూః), ఏది ఎల్లప్పుడూ లోకానికి ఔషధమో (విశ్వాహ భేషజీ), ఏది భక్తుల పాలిట దివ్యౌషధమో (రుద్రస్య భేషజీ), అట్టి సుఖకరమైన రూపంతో (తయా) మమ్మల్ని సుఖంగా జీవింపజేయుము (నః मृడ జీవసే).
ఇ॒మాగ్ం రు॒ద్రాయ॑ త॒వసే॑ కప॒ర్దినే”
క్ష॒యద్వీ॑రాయ॒ ప్రభ॑రామహే మ॒తిమ్ |
యథా॑ న॒: శమస॑ద్ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పదే॒
విశ్వ॑o పు॒ష్టం గ్రామే॑ అ॒స్మిన్ననా॑తురమ్ |
బలవంతుడు (తవసే), జటాజూటధారి (కపర్దినే), శత్రువులను హతమార్చే వీరుడు (క్షయద్వీరాయ) అయిన ఆ రుద్రుని కోసం మేము ఈ స్తుతిపూర్వకమైన బుద్ధిని (మతిమ్) సమర్పిస్తున్నాము (ప్రభరామహే). దీనివల్ల మాలోని రెండు కాళ్ల జీవులకు (ద్విపదే), నాలుగు కాళ్ల పశువులకు (చతుష్పదే) శాంతి (శమ్) కలుగుగాక. ఈ గ్రామంలోని (గ్రామే అస్మిన్) సమస్త ప్రాణులు (విశ్వం) పుష్టిగా (పుష్టం), రోగరహితంగా (అనాతురం) ఉండుగాక.
మృ॒డా నో॑ రుద్రో॒త నో॒ మయ॑స్కృధి
క్ష॒యద్వీ॑రాయ॒ నమ॑సా విధేమ తే |
యచ్ఛం చ॒ యోశ్చ॒ మను॑రాయ॒జే
పి॒తా తద॑శ్యామ॒ తవ॑ రుద్ర॒ ప్రణీ॑తౌ |
ఓ రుద్రుడా! మమ్మల్ని సుఖపెట్టుము (మృడ నః), మాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వుము (మయస్కృధి). శత్రువులను సంహరించే నీకు (క్షయద్వీరాయ) నమస్కారములతో (నమసా) సేవ చేస్తున్నాము (విధేమ). మానవాళికి తండ్రి అయిన మనువు (పితా మనుః) ఏ సుఖాన్ని (శం చ), ఏ క్షేమాన్ని (యోశ్చ) ప్రార్థించాడో (ఆయజే), నీ మార్గదర్శకత్వంలో (తవ ప్రణీతౌ) మేము దానిని పొందుదుము గాక (తత్ అశ్యామ).
మా నో॑ మ॒హాన్త॑ము॒త మా నో॑ అర్భ॒కం
మా న॒ ఉక్ష॑న్తము॒త మా న॑ ఉక్షి॒తమ్ |
మా నో॑ఽవధీః పి॒తర॒o మోత మా॒తర॑o
ప్రి॒యా మా న॑స్త॒నువో॑ రుద్ర రీరిషః |
మా న॑స్తో॒కే తన॑యే॒ మా న॒ ఆయు॑షి॒
మా నో॒ గోషు॒ మా నో॒ అశ్వే॑షు రీరిషః |
వీ॒రాన్మా నో॑ రుద్ర భామి॒తోఽవ॑ధీర్హ॒విష్మ॑న్తో॒
నమ॑సా విధేమ తే |
ఓ రుద్రుడా! మాలోని పెద్దలను (మహాంతం), బాలురను (అర్భకం), సమర్థులైన పురుషులను (ఉక్షంతం), గర్భస్థ శిశువులను (ఉక్షితం) సంహరించకుము (మా వధీః). మా తండ్రిని (పితరం), తల్లిని (మాతరం) వధించకుము. మాకు ఇష్టమైన శరీరాలను (ప్రియా తనవో) హింసించకుము (మా రీరిషః). మా సంతానాన్ని (తోకే తనయే), మా ఆయుష్షును (ఆయుషి), మా గోవులను (గోషు), మా గుర్రాలను (అశ్వేషు) నాశనం చేయకుము. కోపగించుకున్నవాడవై (భా మితః) మా వీరులను చంపకుము. హవిస్సును చేతబూని (హవిష్మంతః) నమస్కారములతో నిన్ను సేవిస్తున్నాము.
ఆ॒రాత్తే॑ గో॒ఘ్న ఉ॒త పూ॑రుష॒ఘ్నే క్ష॒యద్వీ॑రాయ
సు॒మ్నమ॒స్మే తే॑ అస్తు |
రక్షా॑ చ నో॒ అధి॑ చ దేవ బ్రూ॒హ్యధా॑ చ న॒:
శర్మ॑ యచ్ఛ ద్వి॒బర్హా”: |
పశువులను, మనుషులను సంహరించే నీ ఆయుధము (గోఘ్నః ఉత పూరుషఘ్నే) మాకు దూరంగా (ఆరాత్) ఉండుగాక. శత్రువులను శిక్షించే నీ నుండి (క్షయద్వీరాయ) మాకు (అస్మే) మంగళకరమైన సుఖము (సుమ్నమ్) కలుగుగాక. ఓ దేవా! మమ్మల్ని రక్షించుము (రక్షా చ నః), మా పక్షాన నిలిచి దేవతలతో మాట్లాడుము (అధి చ బ్రూహి). రెండు లోకాల్లో వ్యాపించినవాడా (ద్విబర్హాః), మాకు సుఖాన్ని ఇవ్వుము (శర్మ యచ్ఛ).
స్తు॒హి శ్రు॒తం గ॑ర్త॒సద॒o యువా॑నం మృ॒గన్న
భీ॒మము॑పహ॒త్నుము॒గ్రమ్ |
మృ॒డా జ॑రి॒త్రే రు॑ద్ర॒ స్తవా॑నో అ॒న్యన్తే॑
అ॒స్మన్నివ॑పన్తు॒ సేనా”: |
ప్రసిద్ధుడైనవాడిని (శ్రుతం), రథం మీద కూర్చున్నవాడిని (గర్తసదం), నిత్య యవ్వనుడిని (యువానం), సింహం వలె భీకరుడిని (మృగం న భీమమ్), శత్రువులను అణచివేసేవాడిని (ఉపహత్నుమ్ ఉగ్రమ్) స్తుతించుము (స్తుహి). ఓ రుద్రుడా! స్తోత్రం చేస్తున్న మాపై (జరిత్రే) దయ చూపుము. నీ భయంకరమైన సైన్యాలు (తే సేనాః) మమ్మల్ని విడిచి శత్రువుల వైపు మళ్లుగాక (అన్యమ్ అస్మత్ నివపంతు).
పరి॑ణో రు॒ద్రస్య॑ హే॒తిర్వృ॑ణక్తు॒ పరి॑ త్వే॒షస్య॑
దుర్మ॒తి ర॑ఘా॒యోః |
అవ॑ స్థి॒రా మ॒ఘవ॑ద్భ్యస్తనుష్వ॒ మీఢ్వ॑స్తో॒కాయ॒
తన॑యాయ మృడయ |
రుద్రుని ఆయుధము (రుద్రస్య హేతిః) మమ్మల్ని తాకకుండుగాక. క్రోధావేశం కలవాని (త్వేషస్య) పాప చింతన (దుర్మతిః) మమ్మల్ని వదిలిపెట్టుగాక. నీవు నీ ధనుస్సును (ధనుః) దించుము (అవతనుష్వ). ఓ దాతా (మీఢ్వః)! మా పుత్ర పౌత్రాదులను (తోకాయ తనయాయ) సుఖపెట్టుము (మృడయ).
మీఢు॑ష్టమ॒ శివ॑తమ శి॒వో న॑: సు॒మనా॑ భవ |
ప॒ర॒మే వృ॒క్ష ఆయు॑ధన్ని॒ధాయ॒ కృత్తి॒o వసా॑న॒
ఆచ॑ర॒ పినా॑క॒o బిభ్ర॒దాగ॑హి |
అత్యంత దాతవైనవాడా (మీఢుష్టమ), మంగళప్రదుడా (శివతమ)! మా పట్ల మంగళకరుడవు (శివః), ప్రసన్న మనస్కుడవు (సుమనాః) కమ్ము. నీ ఆయుధాన్ని (ఆయుధమ్) అత్యున్నత వృక్షముపై (పరమే వృక్షే) భద్రపరిచి (నిధాయ), చర్మమును ధరించి (కృత్తిం వసానః), పినాకమనే ధనుస్సును చేతబూని (పినాకం బిభ్రత్) మా వద్దకు రమ్ము (ఆగహి).
వికి॑రిద॒ విలో॑హిత॒ నమ॑స్తే అస్తు భగవః |
యాస్తే॑ స॒హస్రగ్॑o హే॒తయో॒న్యమ॒స్మన్నివ॑పన్తు॒ తాః |
దానశీలివైనవాడా (వికిరిద), ఎర్రని వర్ణం లేనివాడా (విలోహిత)! భగవంతుడా నీకు నమస్కారం. నీ వేలకొద్దీ ఆయుధాలు (యాస్తే సహస్రం హేతయః) మాకు కాక ఇతరులకు (శత్రువులకు) గురిపెట్టబడుగాక (అన్యమ్ అస్మత్ నివపంతు).
స॒హస్రా॑ణి సహస్ర॒ధా బా॑హు॒వోస్తవ॑ హే॒తయ॑: |
తాసా॒మీశా॑నో భగవః పరా॒చీనా॒ ముఖా॑ కృధి || ౧౦ ||
ఓ భగవంతుడా! నీ బాహువులలో (బాహువోః) వేల సంఖ్యలో (సహస్రాణి), వేల విధాలుగా ఆయుధాలు (హేతయః) ఉన్నాయి. వాటికి అధిపతివైన నీవు ఆ ఆయుధాల ముఖాలను మా వైపు నుండి శత్రువుల వైపుకు తిప్పుము (పరాచీనా ముఖా కృధి).
|| ఏకాదశ అనువాక ||
స॒హస్రా॑ణి సహస్ర॒శో యే రు॒ద్రా అధి॒ భూమ్యా”మ్ |
తేషాగ్॑o సహస్రయోజ॒నేఽవ॒ధన్వా॑ని తన్మసి |
ఈ భూమిపై (భూమ్యామ్) వేల సంఖ్యలో (సహస్రాణి), వేల విధాలుగా (సహస్రశః) ఏ రుద్రులు అయితే ఉన్నారో, వారందరి ధనుస్సులను (ధన్వాని) మాకు వేల యోజనాల దూరంలో (సహస్ర యోజనే) నారి విప్పి ఉంచుతున్నాము (అవతన్మసి).
అ॒స్మిన్మ॑హ॒త్య॑ర్ణ॒వే”ఽన్తరి॑క్షే భ॒వా అధి॑ |
నీల॑గ్రీవాః శితి॒కణ్ఠా”: శ॒ర్వా అ॒ధః క్ష॑మాచ॒రాః |
నీల॑గ్రీవాః శితి॒కణ్ఠా॒ దివగ్॑o రు॒ద్రా ఉప॑శ్రితాః |
యే వృ॒క్షేషు॑ స॒స్పిఞ్జ॑రా॒ నీల॑గ్రీవా॒ విలో॑హితాః |
యే భూ॒తానా॒మధి॑పతయో విశి॒ఖాస॑: కప॒ర్దిన॑: |
యే అన్నే॑షు వి॒విధ్య॑న్తి॒ పాత్రే॑షు॒ పిబ॑తో॒ జనాన్॑ |
యే ప॒థాం ప॑థి॒రక్ష॑య ఐలబృ॒దా య॒వ్యుధ॑: |
యే తీ॒ర్థాని॑ ప్ర॒చర॑న్తి సృ॒కావ॑న్తో నిష॒ఙ్గిణ॑: |
య ఏ॒తావ॑న్తశ్చ॒ భూయాగ్॑oసశ్చ॒ దిశో॑ రు॒ద్రా వి॑తస్థి॒రే |
తేషాగ్॑o సహస్రయోజ॒నేఽవ॒ధన్వా॑ని తన్మసి |
– ఈ విశాలమైన సముద్రంలో (అర్ణవే), అంతరిక్షంలో నివసించే రుద్రులకు నమస్కారం.
– నల్లని కంఠం (నీలగ్రీవాః), తెల్లని మెడ (శితికంఠాః) కలిగి, పాతాళ లోకంలో సంచరించే శర్వులకు (రుద్రులకు) నమస్కారం.
– నల్లని కంఠం, తెల్లని మెడ కలిగి, ఆకాశాన్ని (దివమ్) ఆశ్రయించి ఉన్న రుద్రులకు నమస్కారం.
– వృక్షాల మీద (వృక్షేషు) ఉండి, లేత గడ్డి వలె పచ్చగా (సస్పింజరాః), నీలకంఠుడై, ఎర్రని వర్ణంతో (విలోహితాః) ఉండేవారికి నమస్కారం.
– ప్రాణులకు అధిపతులై, జుట్టు లేనివారై (విశిఖాసః) లేదా జటాజూటం కలవారై (కపర్దినః) ఉన్న వారికి నమస్కారం.
– ఆహార పదార్థాలలో (అన్నేషు) ఉండి, పాత్రలలో నీరు తాగే వారిని (పిబతో జనాన్) వ్యాధిగ్రస్తులను చేసే రుద్రులకు నమస్కారం.
– మార్గాలను రక్షించే వారు (పథిరక్షయః), ఆహారాన్ని ఇచ్చే వారు (ఐలబృదాః), శత్రువులతో యుద్ధం చేసే వారు (యవ్యుధః) అయిన రుద్రులకు నమస్కారం.
– పుణ్య తీర్థాలలో (తీర్థాని) సంచరిస్తూ, ఆయుధాలు (సృకావంతో), ఖడ్గములు (నిషంగిణః) ధరించిన వారికి నమస్కారం.
– ఈ విధంగా భూమిపై, దిక్కులలో వ్యాపించి ఉన్న రుద్రులందరి ధనుస్సులను మాకు వేల యోజనాల దూరంలో ఉంచుతున్నాము.
నమో॑ రు॒ద్రేభ్యో॒ యే పృ॑థి॒వ్యాం యే”ఽన్తరి॑క్షే॒ యే ది॒వి
యేషా॒మన్న॒o వాతో॑ వ॒ర్॒షమిష॑వ॒స్తేభ్యో॒ దశ॒ ప్రాచీ॒ర్దశ॑
దక్షి॒ణా దశ॑ ప్ర॒తీచీ॒ర్దశోదీ॑చీ॒ర్దశో॒ర్ధ్వాస్తేభ్యో॒ నమ॒స్తే నో॑
మృడయన్తు॒ తే యం ద్వి॒ష్మో యశ్చ॑ నో॒ ద్వేష్టి॒ తం
వో॒ జంభే॑ దధామి || ౧౧ ||
భూమిపై, అంతరిక్షంలో, స్వర్గంలో ఉన్న రుద్రులకు నమస్కారం. ఎవరికైతే అన్నము, వాయువు, వర్షము బాణములుగా (ఇషవః) ఉన్నాయో.. అట్టి వారికి తూర్పున పది, దక్షిణాన పది, పడమర పది, ఉత్తరాన పది, పైన పది నమస్కారాలు. వారు మమ్మల్ని సుఖపెట్టాలి (మృడయన్తు). మేము ఎవరిని ద్వేషిస్తున్నామో, ఎవరు మమ్మల్ని ద్వేషిస్తున్నారో, వారందరిని మీ కోరల మధ్య (జంభే) ఉంచుతున్నాము (వారిని మాకు హాని చేయకుండా అణచివేయండి).
త్ర్య॑oబకం యజామహే సుగ॒న్ధిం పు॑ష్టి॒వర్ధ॑నమ్ |
ఉ॒ర్వా॒రు॒కమి॑వ॒ బన్ధ॑నాన్మృ॒త్యోర్ము॑క్షీయ॒ మాఽమృతా”త్ |
త్ర్యంబకం యజామహే: మూడు కన్నుల వాడిని, సుగంధ పరిమళం కలవాడిని, పుష్టిని వృద్ధి చేసేవాడిని (పుష్టి వర్ధనమ్) మేము ఆరాధిస్తున్నాము. బంధనాల నుండి దోసకాయ (ఉర్వారుకమివ) ఎలా విడివడుతుందో, అలాగే మేము మృత్యువు నుండి విడివడి మోక్షాన్ని (అమృతాత్) పొందుదుము గాక.
యో రు॒ద్రో అ॒గ్నౌ యో అ॒ప్సు య ఓష॑ధీషు॒ యో రు॒ద్రో
విశ్వా॒ భువ॑నా వి॒వేశ॒ తస్మై॑ రు॒ద్రాయ॒ నమో॑ అస్తు |
ఏ రుద్రుడైతే (యః రుద్రః) అగ్నిలో (అగ్నౌ), నీటిలో (అప్సు), మరియు ఓషధులలో (ఓషధీషు) ఉన్నాడో; ఏ రుద్రుడైతే ఈ సమస్త లోకములలో (విశ్వా భువనా) ప్రవేశించి ఉన్నాడో (వివేశ), అట్టి రుద్రునికి (తస్మై రుద్రాయ) నమస్కారము (నమః అస్తు).
తము॑ ష్టు॒హి॒ యః స్వి॒షుః సు॒ధన్వా॒
యో విశ్వ॑స్య॒ క్షయ॑తి భేష॒జస్య॑ |
యక్ష్వా”మ॒హే సౌ”మన॒సాయ॑ రు॒ద్రం
నమో”భిర్దే॒వమసు॑రం దువస్య |
మంచి బాణములు (స్విషుః), శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సు (సుధన్వా) కలిగి ఉన్న వానిని (తమ్) స్తుతించుము (ష్టుహి). ఆయనే సమస్తమైన (విశ్వస్య) రోగాలకు ఔషధములను (భేషజస్య) ఇచ్చి పాలించే ప్రభువు (క్షయతి). నిర్మలమైన మనస్సు కోసము (సౌమనసాయ) ఆ రుద్రుని పూజిస్తున్నాము (యక్ష్వామహే). నమస్కారములతో (నమోభిః) ప్రాణదాత అయిన ఆ దేవుని (దేవమ్) సేవించుము (దువస్య).
అ॒యం మే॒ హస్తో॒ భగ॑వాన॒యం మే॒ భగ॑వత్తరః |
అ॒యం మే” వి॒శ్వభే”షజో॒ఽయగ్ం శి॒వాభి॑మర్శనః |
(రుద్రుని పూజించిన) నా ఈ చేయి (అయం మే హస్తః) భాగ్యవంతుడైన భగవంతుని వంటిది (భగవాన్). నా ఈ చేయి సామాన్య భగవంతుని కంటే గొప్పది (అయం మే భగవత్తరః). ఎందుకంటే, శివుని మంగళకరమైన రూపమును తాకడం వల్ల (శివాభిమర్శనః), నా ఈ చేయి సమస్త వ్యాధులను నయం చేసే ఔషధముగా (విశ్వభేషజః) మారింది.
యే తే॑ స॒హస్ర॑మ॒యుత॒o పాశా॒ మృత్యో॒ మర్త్యా॑య॒ హన్త॑వే |
తాన్ య॒జ్ఞస్య॑ మా॒యయా॒ సర్వా॒నవ॑యజామహే |
మృ॒త్యవే॒ స్వాహా॑ మృ॒త్యవే॒ స్వాహా” |
ఓం నమో భగవతే రుద్రాయ విష్ణవే మృత్యు॑ర్మే పా॒హి ||
ఓ మృత్యుదేవా! మనుష్యులను (మర్త్యాయ) చంపడానికి (హంతవే) నీకు ఏ వేలకొద్దీ (సహస్రమ్), పదివేలకొద్దీ (అయుతమ్) పాశములు (పాశాః) ఉన్నాయో; వాటిని (తాన్) యజ్ఞ మహిమతో (యజ్ఞస్య మాయయా) మేము తొలగిస్తున్నాము (అవయజామహే). మృత్యువుకు ఈ ఆహుతి సమర్పితమగుగాక (మృత్యవే స్వాహా). భగవంతుడైన రుద్రునికి, విష్ణు స్వరూపునికి (రుద్రాయ విష్ణవే) నమస్కారము. ఓ స్వామీ! నన్ను మృత్యువు నుండి రక్షించుము (మృత్యుః మే పాహి).
ప్రాణానాం గ్రన్థిరసి రుద్రో మా॑ విశా॒న్తకః |
తేనాన్నేనా”ప్యాయ॒స్వ | సదాశి॒వోమ్ ||
ఓ రుద్రుడా! నీవు మా ప్రాణాలకు ఆధారమైన గ్రంథివి (ప్రాణానాం గ్రంథిరసి). నీవు మాలోకి ప్రవేశించుము (మా విశా), కానీ ప్రాణాలను తీసే అంతకుడివి (అంతకః) కాకుము. మేము స్వీకరించే ఈ అన్నముతో మా దేహాన్ని తృప్తి పరచుము (తేన అన్నేన ఆప్యాయస్వ). నీవే మంగళ స్వరూపుడవైన ఓంకారానివి (సదాశివోమ్).
ఓం శాన్తి॒: శాన్తి॒: శాన్తి॑: ||
Benefits of Chanting Sri Rudram
రుద్రాభిషేకం లేదా రుద్ర పారాయణం వల్ల అద్భుతమైన ఫలితాలు కలుగుతాయి.
తెలుగులో:
- మానసిక ప్రశాంతత: మనసులోని భయాలు, ఒత్తిడి తొలగి ప్రశాంతత లభిస్తుంది.
- ఆరోగ్యం: తీవ్రమైన అనారోగ్యాల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది (మృత్యుంజయ శక్తి).
- సంపద: ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగి సకల ఐశ్వర్యాలు సిద్ధిస్తాయి.
- రక్షణ: శత్రు బాధలు, అపమృత్యువు నుండి రక్షణ కలుగుతుంది.
- పాప విముక్తి: జన్మజన్మల పాపాలు నశించి మోక్ష మార్గం సుగమమవుతుంది.
In English:
- Spiritual Awakening: Aligns the soul with the cosmic energy of Lord Shiva.
- Healing: Known for curing ailments and providing physical strength.
- Prosperity: Removes obstacles in the path of wealth and success.
- Peace: Calms the turbulent mind and brings inner silence.
ఎలా పఠించాలి? (How to Chant)
- సమయం: ఉదయం స్నానం చేసిన తర్వాత లేదా సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో పఠించడం అత్యంత శ్రేష్ఠం. సోమవారం, మాస శివరాత్రి మరియు మహా శివరాత్రి రోజుల్లో విశేష ఫలితం ఉంటుంది.
- సంఖ్య: వీలైతే 11 అనువాకాలను పూర్తిగా పఠించాలి.
- దిశ: తూర్పు లేదా ఉత్తర ముఖంగా కూర్చుని పఠించాలి.
- శుచి: శారీరక శుద్ధితో పాటు, విభూతి ధారణ చేసి రుద్రాక్ష మాలను ధరించి పఠించడం ఉత్తమం.
- సంకల్పం: “స్వామీ! లోక కళ్యాణం కోసం మరియు నా కుటుంబ శుభం కోసం ఈ రుద్ర పారాయణం చేస్తున్నాను” అని సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
నియమాలు (Do’s and Don’ts)
చేయవలసినవి:
- వేద మంత్రం కాబట్టి ఉచ్చారణ స్పష్టంగా ఉండాలి.
- పారాయణం చేసేటప్పుడు శివలింగాన్ని లేదా శివుని పటాన్ని ధ్యానించాలి.
- భక్తితో పాటు క్రమశిక్షణ పాటించాలి.
చేయకూడనివి:
- అశుచిగా ఉన్నప్పుడు లేదా మద్య, మాంసాహారం భుజించినప్పుడు పఠించరాదు.
- మధ్యలో ఆపుతూ, మాట్లాడుతూ పారాయణం చేయకూడదు.
ఎవరు పఠించవచ్చు?
- విద్యార్థులు: చక్కని ఏకాగ్రత మరియు జ్ఞానం కోసం.
- గర్భిణీ స్త్రీలు: ప్రశాంతత కోసం మరియు తేజస్సు గల సంతానం కోసం (పండితుల సలహాతో మంగళకరమైన భాగాలు వినవచ్చు).
- సమస్యల్లో ఉన్నవారు: కోర్టు కేసులు, అప్పుల బాధలు, శత్రు భయం ఉన్నవారు.
- ఆరోగ్యం బాగోలేని వారు: దీర్ఘకాలిక వ్యాధులతో బాధపడేవారు తప్పక రుద్ర మంత్రాలను స్మరించాలి.
ముగింపు
శ్రీ రుద్రం అనేది ఒక అద్భుతమైన దివ్యౌషధం. ఇది కేవలం స్తోత్రం మాత్రమే కాదు, మనిషిని దైవత్వానికి చేర్చే వంతెన. సంపూర్ణ విశ్వాసంతో, భక్తితో పరమశివుని శరణు వేడితే ఆయన తన ఉగ్ర రూపాన్ని పక్కన పెట్టి, మనకు పరమ శాంతమైన రూపంతో అనుగ్రహిస్తాడు. ఆ భోళాశంకరుని కృప మీపై ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని ఆశిస్తున్నాను.
ఓం నమః శివాయ!
