న్యూఢిల్లీ: అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు పెరిగిన ప్రతిసారీ దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు మారుతుంటాయి. అయితే, మనం బంకుల్లో చెల్లించే ధరలో అసలు చమురు ధర ఎంత? కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు వసూలు చేసే పన్నులు ఎంత? అనే అంశంపై సామాన్య వినియోగదారుల్లో ఎప్పుడూ ఒక చర్చ జరుగుతూనే ఉంటుంది. తాజాగా ప్రభుత్వం ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని తగ్గించిన నేపథ్యంలో, ఒక లీటరు ఇంధనంపై మనం ఎంత పన్ను చెల్లిస్తున్నామో ఒక స్పష్టమైన నివేదికను ఇవ్వడం జరిగింది
పెట్రోల్ ధర విశ్లేషణ (ఉదాహరణకు ఢిల్లీలో రూ. 94.72 ధర ఉంటే): ఒక లీటరు పెట్రోల్ ధరను విశ్లేషిస్తే, అందులో దాదాపు 45% నుండి 50% వరకు పన్నులే ఉంటున్నాయి.
- బేస్ ప్రైస్ (Base Price): ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకుని, శుద్ధి చేసిన తర్వాత ఆయిల్ కంపెనీలు నిర్ణయించే ధర సుమారు రూ. 55 నుండి రూ. 57 వరకు ఉంటుంది.
- కేంద్ర ఎక్సైజ్ సుంకం (Central Excise Duty): కేంద్ర ప్రభుత్వం తాజాగా దీనిని తగ్గించిన తర్వాత, ప్రస్తుతం లీటరుకు సుమారు రూ. 3 నుండి రూ. 5 వరకు వసూలు చేస్తోంది.
- డీలర్ కమిషన్: పెట్రోల్ బంక్ యజమానులకు లీటరుకు సుమారు రూ. 3.80 చెల్లిస్తారు.
- రాష్ట్ర వ్యాట్ (VAT): ఇది రాష్ట్రాలను బట్టి మారుతుంది. ఢిల్లీలో దాదాపు రూ. 13 నుండి రూ. 15 వరకు ఉంటుంది. తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఇది మరింత ఎక్కువగా (సుమారు 35% వరకు) ఉంటుంది.
డీజిల్ ధర విశ్లేషణ: డీజిల్పై కూడా పన్నుల ప్రభావం గణనీయంగానే ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం డీజిల్పై ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని సున్నాకు తగ్గించినప్పటికీ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు వసూలు చేసే వ్యాట్ (VAT) వల్ల ధరలు ఇంకా రూ. 80 పైననే కొనసాగుతున్నాయి. రవాణా రంగానికి వెన్నెముక వంటి డీజిల్ ధర తగ్గితేనే నిత్యావసరాల ధరలు అదుపులోకి వస్తాయి.
పన్నుల వేట – ప్రభుత్వ ఆదాయం: భారత ప్రభుత్వం తన మొత్తం ఆదాయంలో గణనీయమైన భాగాన్ని ఇంధన పన్నుల ద్వారానే పొందుతోంది. రోడ్ల నిర్మాణం, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన మరియు సంక్షేమ పథకాలకు ఈ నిధులనే ఉపయోగిస్తారు. అయితే, అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్కు $100 దాటినప్పుడు, ఈ పన్నుల భారం సామాన్యుడికి శాపంగా మారుతోంది.
జీఎస్టీ (GST) పరిధిలోకి వస్తే? పెట్రోల్, డీజిల్ను జీఎస్టీ పరిధిలోకి తీసుకురావాలని చాలా కాలంగా డిమాండ్ ఉంది. ఒకవేళ ఇంధనాన్ని గరిష్ట స్లాబ్ అయిన 28% జీఎస్టీ పరిధిలోకి తెచ్చినా, పెట్రోల్ ధర లీటరుకు రూ. 20 నుండి రూ. 25 వరకు తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, దీనివల్ల రాష్ట్రాలు తమ ప్రధాన ఆదాయ వనరును కోల్పోతాయనే భయంతో ఈ ప్రతిపాదన కార్యరూపం దాల్చడం లేదు.
ప్రస్తుత పశ్చిమాసియా యుద్ధం వల్ల ముడి చమురు ధరలు పెరగడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. ఇలాంటి సమయంలో ప్రభుత్వం తన ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని మరింత తగ్గించడం లేదా రాష్ట్రాలు తమ వ్యాట్ను తగ్గించడం ద్వారా మాత్రమే వినియోగదారులకు ఊరట లభిస్తుంది. లేదంటే వాహనదారులు తమ జేబులకు మరింత చిల్లు పడక తప్పదు.
