హైడ్రాబాద్: అసంఘటిత రంగంలో, ముఖ్యంగా డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లపై ఆధారపడి పనిచేస్తున్న ‘గిగ్ వర్కర్ల’ జీవితాల్లో వెలుగులు నింపేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందడుగు వేసింది. దేశంలోనే ఇటువంటి చట్టాన్ని తీసుకొచ్చిన రెండో రాష్ట్రంగా (రాజస్థాన్ తర్వాత) తెలంగాణ నిలిచింది. ఈ బిల్లు ద్వారా గిగ్ వర్కర్లకు కేవలం ఉపాధి మాత్రమే కాకుండా, చట్టబద్ధమైన హక్కులు మరియు సామాజిక భద్రత లభించనుంది.
బిల్లులోని ప్రధానాంశాలు :
- సంక్షేమ బోర్డు ఏర్పాటు: గిగ్ వర్కర్ల కోసం ప్రత్యేకంగా ఒక ‘వెల్ఫేర్ బోర్డ్’ను ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఇందులో ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు, ప్లాట్ఫాం సంస్థల ప్రతినిధులు మరియు కార్మిక సంఘాల నేతలు సభ్యులుగా ఉంటారు.
- రిజిస్ట్రేషన్ మరియు ఐడీ కార్డులు: రాష్ట్రంలోని గిగ్ వర్కర్లందరినీ ఒక సెంట్రల్ డేటాబేస్లో నమోదు చేసి, వారికి ప్రత్యేక గుర్తింపు కార్డులు జారీ చేస్తారు. దీనివల్ల ప్రభుత్వ పథకాలు నేరుగా వారికి అందుతాయి.
- సంక్షేమ నిధి (Welfare Fund): ప్రతి ప్లాట్ఫాం లావాదేవీపై (ఉదాహరణకు ప్రతి ఫుడ్ డెలివరీ లేదా రైడ్ పైన) నిర్ణీత శాతం ‘వెల్ఫేర్ సెస్’ విధిస్తారు. ఈ నిధిని కార్మికుల ఇన్సూరెన్స్, పెన్షన్ మరియు అత్యవసర సహాయం కోసం ఉపయోగిస్తారు.
- ఫిర్యాదుల పరిష్కారం: సంస్థలు ఏకపక్షంగా వర్కర్ల ఐడీలను బ్లాక్ చేయకుండా, వారి సమస్యలను వినడానికి ఒక పారదర్శకమైన ఫిర్యాదుల పరిష్కార యంత్రాంగాన్ని (Grievance Redressal) ఏర్పాటు చేయాలి.
- పని గంటలు మరియు భద్రత: పని గంటలపై నియంత్రణ, ప్రమాద బీమా (Accident Insurance) మరియు ఆరోగ్య భీమా కల్పించడం తప్పనిసరి.
ఎవరికి లబ్ధి చేకూరుతుంది?
- ఫుడ్ డెలివరీ బాయ్స్ (Swiggy, Zomato)
- క్యాబ్ మరియు బైక్ టాక్సీ డ్రైవర్లు (Ola, Uber, Rapido)
- ఈ-కామర్స్ డెలివరీ ఏజెంట్లు (Amazon, Flipkart)
- హోమ్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు (Urban Company)
హైదరాబాద్లో సుమారు 4 లక్షల మందికి పైగా గిగ్ వర్కర్లు ఉన్నట్లు అంచనా. మారుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలో వీరు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. ఈ బిల్లు వల్ల కంపెనీలపై కొంత ఆర్థిక భారం పడినా, కార్మికులకు కనీస వేతనం మరియు భద్రత లభించడం వల్ల వలసలు తగ్గి, సేవల నాణ్యత పెరుగుతుంది.
