ముకుంద మాల అంటే ‘ముకుందునికి (విష్ణువుకు) సమర్పించిన పూలమాల’ అని అర్థం. భగవంతుని నామాలను, గుణాలను పూలుగా మలిచి కులశేఖర ఆళ్వార్ ఒక దివ్యమైన మాలను రూపొందించారు. ఇది వైష్ణవ భక్తి సంప్రదాయంలో అత్యంత విశిష్టమైనది.
ఏ దైవానికి సంబంధించినది
ఈ స్తోత్రం సాక్షాత్తు శ్రీ మహావిష్ణువుకు (ముకుందుడు/కృష్ణుడు) సంబంధించినది. ముకుంద అంటే ‘ముక్తిని ప్రసాదించేవాడు’ అని అర్థం. జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తి కోరుతూ భక్తుడు చేసే ఆరాధన ఇది.
ఎందుకు ఇది అంత శక్తివంతమైనది
ముకుంద మాల కేవలం ప్రార్థన మాత్రమే కాదు, ఇది ఒక ఆత్మవేదన. ఇందులో కవి భగవంతుడిని సంపదలు అడగడు, కేవలం ప్రతి జన్మలోనూ తన పాద పద్మాలపై భక్తి ఉండాలని కోరుకుంటాడు. ఈ నిష్కల్మషమైన భక్తి భావమే ఈ స్తోత్రానికి అపారమైన శక్తిని చేకూర్చింది.
శ్రీ ముకుంద మాల – స్తోత్రం మరియు తాత్పర్యం
ప్రారంభ ప్రార్థన
ఘుష్యతే యస్య నగరే రంగయాత్రా దినే దినే ।
తమహం శిరసా వందే రాజానం కులశేఖరమ్ ॥
శ్లోకం:
శ్రీవల్లభేతి వరదేతి దయాపరేతి
భక్తప్రియేతి భవలుంఠనకోవిదేతి ।
నాథేతి నాగశయనేతి జగన్నివాసే-
-త్యాలాపనం ప్రతిపదం కురు మే ముకుంద ॥ 1 ॥
తాత్పర్యం: ఏ రాజు నగరంలోనైతే ప్రతిరోజూ శ్రీరంగనాథుని సేవ కోసం యాత్రలు జరుగుతాయో, అటువంటి పరమ భక్తుడైన కులశేఖర మహారాజుకు నేను తలవంచి నమస్కరిస్తున్నాను. ఓ ముకుందా! నిన్ను లక్ష్మీపతివని, దయామయుడవని, భక్తప్రియుడవని, నాగశయనుడవని నిరంతరం కీర్తించే భాగ్యాన్ని నాకు ప్రసాదించు.
శ్లోకం:
జయతు జయతు దేవో దేవకీనందనోఽయం
జయతు జయతు కృష్ణో వృష్ణివంశప్రదీపః ।
జయతు జయతు మేఘశ్యామలః కోమలాంగో
జయతు జయతు పృథ్వీభారనాశో ముకుందః ॥ 2 ॥
తాత్పర్యం: దేవకీ నందనుడైన ఆ దేవునికి జయము కలుగుగాక. వృష్ణి వంశానికి వెలుగునిచ్చే కృష్ణునికి జయము. నీలమేఘ శ్యాముడైన, సుకుమార రూపం గలవాడికి జయము. భూమి భారాన్ని తగ్గించి ముక్తినిచ్చే ముకుందునికి జయము జయము.
శ్లోకం:
ముకుంద మూర్ధ్నా ప్రణిపత్య యాచే
భవంతమేకాంతమియంతమర్థమ్ ।
అవిస్మృతిస్త్వచ్చరణారవిందే
భవే భవే మేఽస్తు భవత్ప్రసాదాత్ ॥ 3 ॥
తాత్పర్యం: ఓ ముకుందా! నీ పాదాలకు తల వంచి నమస్కరిస్తూ నేను కోరుకునేది ఒక్కటే. నీ అనుగ్రహం వల్ల నాకు ఎన్ని జన్మలు ఎత్తినా, ప్రతి జన్మలోనూ నీ పాద పద్మాలను మరచిపోకుండా ఉండేలా దీవించు.
శ్లోకం:
నాహం వందే తవ చరణయోర్ద్వంద్వమద్వంద్వహేతోః
కుంభీపాకం గురుమపి హరే నారకం నాపనేతుమ్ ।
రమ్యారామామృదుతనులతా నందనే నాపి రంతుం
భావే భావే హృదయభవనే భావయేయం భవంతమ్ ॥ 4 ॥
తాత్పర్యం: స్వామీ! నేను నీ పాదాలకు నమస్కరించేది మోక్షం కోసమో, నరక భయం పోగొట్టుకోవడానికో కాదు. స్వర్గంలోని భోగాల కోసం అంతకంటే కాదు. కేవలం నా హృదయంలో నిన్ను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించాలనేదే నా కోరిక.
శ్లోకం:
నాస్థా ధర్మే న వసునిచయే నైవ కామోపభోగే
యద్యద్భవ్యం భవతు భగవన్ పూర్వకర్మానురూపమ్ ।
ఏతత్ప్రార్థ్యం మమ బహుమతం జన్మజన్మాంతరేఽపి
త్వత్పాదాంభోరుహయుగగతా నిశ్చలా భక్తిరస్తు ॥ 5 ॥
తాత్పర్యం: నాకు ధనం మీద కానీ, కోరికల మీద కానీ ఆశ లేదు. నా కర్మల ప్రకారం ఏది జరగాలో అది జరగనివ్వు. కానీ జన్మజన్మలకూ నీ పాద పద్మాలపై నాకు చెలించని భక్తి మాత్రమే ఉండాలి.
శ్లోకం:
దివి వా భువి వా మమాస్తు వాసో
నరకే వా నరకాంతక ప్రకామమ్ ।
అవధీరిత శారదారవిందౌ
చరణౌ తే మరణేఽపి చింతయామి ॥ 6 ॥
తాత్పర్యం: ఓ నరకాంతక! నేను స్వర్గంలో ఉన్నా, భూమి మీద ఉన్నా లేదా నరకంలో ఉన్నా సరే… నా మరణ సమయంలో కూడా శరదృతువు పద్మాల వంటి నీ సుందర పాదాలనే ధ్యానించాలి
శ్లోకం:
కృష్ణ త్వదీయ పదపంకజపంజరాంత-
-మద్యైవ మే విశతు మానసరాజహంసః ।
ప్రాణప్రయాణసమయే కఫవాతపిత్తైః
కంఠావరోధనవిధౌ స్మరణం కుతస్తే ॥ 7 ॥
తాత్పర్యం: కృష్ణా! నా మనస్సు అనే రాజహంస ఇప్పుడే నీ పాద పద్మాలనే పంజరంలోకి వచ్చి చేరుగాక. ఎందుకంటే, ప్రాణం పోయే సమయంలో కఫ, వాత, పిత్తాల వల్ల గొంతు పూడిపోయినప్పుడు నిన్ను స్మరించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు
శ్లోకం:
చింతయామి హరిమేవ సంతతం
మందమంద హసితాననాంబుజం
నందగోపతనయం పరాత్పరం
నారదాదిమునిబృందవందితమ్ ॥ 8 ॥
తాత్పర్యం: చిరునవ్వు చిందించే ముఖం గలవాడు, నందగోపుని కుమారుడు, నారదాది మునులచే పూజింపబడే ఆ పరమాత్మ అయిన శ్రీహరిని నేను నిరంతరం ధ్యానిస్తున్నాను.
శ్లోకం:
కరచరణసరోజే కాంతిమన్నేత్రమీనే
శ్రమముషి భుజవీచివ్యాకులేఽగాధమార్గే ।
హరిసరసి విగాహ్యాపీయ తేజోజలౌఘం
భవమరుపరిఖిన్నః ఖేదమద్య త్యజామి ॥ 9 ॥
తాత్పర్యం: సంసారమనే ఎండమావిలో (ఎడారిలో) ప్రయాణిస్తూ, ఆ తాపానికి తీవ్రంగా అలసిపోయిన నేను, ఈ రోజు “శ్రీహరి” అనే అమృత సరస్సును చేరుకున్నాను.
శ్లోకం:
సరసిజనయనే సశంఖచక్రే
మురభిది మా విరమ స్వచిత్త రంతుమ్ ।
సుఖతరమపరం న జాతు జానే
హరిచరణస్మరణామృతేన తుల్యమ్ ॥ 10 ॥
తాత్పర్యం: పద్మము వంటి కన్నులు గలవాడు, శంఖ చక్రాలు ధరించినవాడు అయిన శ్రీహరిని స్మరించడం వల్ల కలిగే ఆనందంతో సమానమైన సుఖం ఈ లోకంలో మరేదీ లేదని నేను నమ్ముతున్నాను.
శ్లోకం:
మా భీర్మందమనో విచింత్య బహుధా యామీశ్చిరం యాతనాః
నామీ నః ప్రభవంతి పాపరిపవః స్వామీ నను శ్రీధరః ।
ఆలస్యం వ్యపనీయ భక్తిసులభం ధ్యాయస్వ నారాయణం
లోకస్య వ్యసనాపనోదనకరో దాసస్య కిం న క్షమః ॥ 11 ॥
తాత్పర్యం: ఓ మనసా! పాపాలు చేశానని భయపడకు. మనకు యజమాని సాక్షాత్తు శ్రీధరుడు. ఆలస్యం చేయకుండా నారాయణుడిని ధ్యానించు. లోకపు కష్టాలనే తొలగించే ఆయనకు, తన భక్తుడిని రక్షించడం ఒక లెక్కా?
శ్లోకం:
భవజలధిగతానాం ద్వంద్వవాతాహతానాం
సుతదుహితృకళత్రత్రాణభారార్దితానామ్ ।
విషమవిషయతోయే మజ్జతామప్లవానాం
భవతు శరణమేకో విష్ణుపోతో నరాణామ్ ॥ 12 ॥
తాత్పర్యం: సంసారమనే సముద్రంలో కొట్టుకుపోతూ, సుఖదుఃఖాలనే గాలికి చిక్కి, కుటుంబ భారాన్ని మోస్తూ మునిగిపోతున్న మనుషులకు విష్ణువు అనే నావ (పడవ) ఒక్కటే రక్షణ.
శ్లోకం:
భవజలధిమగాధం దుస్తరం నిస్తరేయం
కథమహమితి చేతో మా స్మ గాః కాతరత్వమ్ ।
సరసిజదృశి దేవే తావకీ భక్తిరేకా
నరకభిది నిషణ్ణా తారయిష్యత్యవశ్యమ్ ॥ 13 ॥
తాత్పర్యం: “ఈ అగాధమైన సంసార సముద్రాన్ని ఎలా దాటాలి?” అని భయపడకు. పద్మనేత్రుడైన ఆ భగవంతునిపై నీకుండే భక్తి ఒక్కటే నిన్ను తప్పకుండా ఒడ్డుకు చేరుస్తుంది.
శ్లోకం:
తృష్ణాతోయే మదనపవనోద్ధూత మోహోర్మిమాలే
దారావర్తే తనయసహజగ్రాహసంఘాకులే చ ।
సంసారాఖ్యే మహతి జలధౌ మజ్జతాం నస్త్రిధామన్
పాదాంభోజే వరద భవతో భక్తినావం ప్రయచ్ఛ ॥ 14 ॥
తాత్పర్యం: కోరికలనే నీటితో, మోహమనే అలలతో నిండిన ఈ సంసార సముద్రంలో మునిగిపోతున్న మాకు, నీ పాద పద్మాలనే భక్తి నావను అందించి మమ్మల్ని కాపాడు.
శ్లోకం:
మాద్రాక్షం క్షీణపుణ్యాన్ క్షణమపి భవతో భక్తిహీనాన్పదాబ్జే
మాశ్రౌషం శ్రావ్యబంధం తవ చరితమపాస్యాన్యదాఖ్యానజాతమ్ ।
మాస్మార్షం మాధవ త్వామపి భువనపతే చేతసాపహ్నువానా–న్మాభూవం త్వత్సపర్యావ్యతికరరహితో జన్మజన్మాంతరేఽపి ॥ 15 ॥
తాత్పర్యం: స్వామీ! నీపై భక్తి లేని పుణ్యహీనులను నేను కళ్ళతో చూడకూడదు. నీ కథలు వినని చెవులతో ఇతర విషయాలు వినకూడదు. నిన్ను దూషించేవారితో నాకు సాంగత్యం
శ్లోకం:
జిహ్వే కీర్తయ కేశవం మురరిపుం చేతో భజ శ్రీధరం
పాణిద్వంద్వ సమర్చయాచ్యుతకథాః శ్రోత్రద్వయ త్వం శృణు ।
కృష్ణం లోకయ లోచనద్వయ హరేర్గచ్ఛాంఘ్రియుగ్మాలయం
జిఘ్ర ఘ్రాణ ముకుందపాదతులసీం మూర్ధన్నమాధోక్షజమ్ ॥ 16 ॥
తాత్పర్యం: ఓ నాలుకా! కేశవుని కీర్తించు. ఓ మనసా! శ్రీధరుని భజించు. ఓ చేతులారా! ఆయనను పూజించండి. ఓ చెవులారా! ఆయన కథలు వినండి. ఓ కళ్ళారా! కృష్ణుడిని చూడండి. ఓ కాళ్ళారా! ఆయన గుడికి వెళ్ళండి.
శ్లోకం:
హే లోకాః శృణుత ప్రసూతిమరణవ్యాధేశ్చికిత్సామిమాం
యోగజ్ఞాః సముదాహరంతి మునయో యాం యాజ్ఞవల్క్యాదయః ।
అంతర్జ్యోతిరమేయమేకమమృతం కృష్ణాఖ్యమాపీయతాం
తత్పీతం పరమౌషధం వితనుతే నిర్వాణమాత్యంతికమ్ ॥ 17 ।
తాత్పర్యం: ఓ ప్రజలారా! పుట్టుక, మరణం అనే వ్యాధులకు ఔషధం చెబుతాను వినండి. యాజ్ఞవల్క్యాది మునులు చెప్పినట్లుగా, ‘కృష్ణ’ అనే అమృతాన్ని సేవించండి. అదే మీకు మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
శ్లోకం:
హే మర్త్యాః పరమం హితం శృణుత వో వక్ష్యామి సంక్షేపతః
సంసారార్ణవమాపదూర్మిబహుళం సమ్యక్ప్రవిశ్య స్థితాః ।
నానాజ్ఞానమపాస్య చేతసి నమో నారాయణాయేత్యముం
మంత్రం సప్రణవం ప్రణామసహితం ప్రావర్తయధ్వం ముహుః ॥ 18 ॥
తాత్పర్యం: మానవులారా! మీకు మేలు చేసే విషయం చెబుతాను. ఈ సంసార సాగరంలో చిక్కుకున్న మీరు, ఇతర అనవసర జ్ఞానాన్ని వదిలేసి ‘ఓం నమో నారాయణాయ’ అనే మంత్రాన్ని భక్తితో జపించండి
శ్లోకం:
పృథ్వీరేణురణుః పయాంసి కణికాః ఫల్గుః స్ఫులింగోఽలఘు-
-స్తేజో నిఃశ్వసనం మరుత్తనుతరం రంధ్రం సుసూక్ష్మం నభః ।
క్షుద్రా రుద్రపితామహప్రభృతయః కీటాః సమస్తాః సురాః
దృష్టే యత్ర స తావకో విజయతే భూమావధూతావధిః ॥ 19 ॥
తాత్పర్యం: భగవంతుని విశ్వరూపం ముందు ఈ భూమి ఒక అణువు మాత్రమే. బ్రహ్మ రుద్రాదులు కూడా ఆయన ముందు అల్పులే. అటువంటి గొప్ప శక్తి గల భగవంతుడు జయించుగాక
శ్లోకం:
బద్ధేనాంజలినా నతేన శిరసా గాత్రైః సరోమోద్గమైః
కంఠేన స్వరగద్గదేన నయనేనోద్గీర్ణబాష్పాంబునా ।
నిత్యం త్వచ్చరణారవిందయుగళ ధ్యానామృతాస్వాదినా-
-మస్మాకం సరసీరుహాక్ష సతతం సంపద్యతాం జీవితమ్ ॥ 20 ॥
తాత్పర్యం: స్వామీ! చేతులు జోడించి, తల వంచి, పులకింతలతో, గద్గద స్వరంతో, ఆనంద బాష్పాలతో నీ పాద పద్మాలను ధ్యానిస్తూ మా జీవితం గడిచిపోయేలా అనుగ్రహించు.
శ్లోకం:
హే గోపాలక హే కృపాజలనిధే హే సింధుకన్యాపతే
హే కంసాంతక హే గజేంద్రకరుణాపారీణ హే మాధవ ।
హే రామానుజ హే జగత్త్రయగురో హే పుండరీకాక్ష మాం
హే గోపీజననాథ పాలయ పరం జానామి న త్వాం వినా ॥ 21 ॥
తాత్పర్యం: ఓ గోపాలా! దయా సముద్రా! లక్ష్మీపతి! గజేంద్రుడిని కాపాడిన మాధవా! జగద్గురో! నన్ను రక్షించు. నువ్వు తప్ప నాకు వేరే దిక్కు లేదు.
శ్లోకం:
భక్తాపాయభుజంగగారుడమణిస్త్రైలోక్యరక్షామణిః
గోపీలోచనచాతకాంబుదమణిః సౌందర్యముద్రామణిః ।
యః కాంతామణి రుక్మిణీ ఘనకుచద్వంద్వైకభూషామణిః
శ్రేయో దేవశిఖామణిర్దిశతు నో గోపాలచూడామణిః ॥ 22 ॥
తాత్పర్యం: భక్తుల కష్టాలనే పాములకు గరుడమణి వంటివాడు, ముల్లోకాలను రక్షించే మణి వంటివాడు, రుక్మిణీ దేవికి ప్రాణప్రదుడు అయిన ఆ గోపాలుడు మనకు శ్రేయస్సును ప్రసాదించుగాక.
శ్లోకం:
శత్రుచ్ఛేదైకమంత్రం సకలముపనిషద్వాక్యసంపూజ్యమంత్రం
సంసారోత్తారమంత్రం సముపచితతమః సంఘనిర్యాణమంత్రమ్ ।
సర్వైశ్వర్యైకమంత్రం వ్యసనభుజగసందష్టసంత్రాణమంత్రం
జిహ్వే శ్రీకృష్ణమంత్రం జప జప సతతం జన్మసాఫల్యమంత్రమ్ ॥ 23 ॥
తాత్పర్యం: శత్రువులను (అరిషడ్వర్గాలను) నశింపజేసేది, ఉపనిషత్తుల సారం, సంసారాన్ని దాటించేది అయిన ఆ ‘శ్రీకృష్ణ’ మంత్రాన్ని ఓ నాలుకా! నిరంతరం జపించు.
శ్లోకం:
వ్యామోహ ప్రశమౌషధం మునిమనోవృత్తి ప్రవృత్త్యౌషధం
దైత్యేంద్రార్తికరౌషధం త్రిభువనీ సంజీవనైకౌషధమ్ ।
భక్తాత్యంతహితౌషధం భవభయప్రధ్వంసనైకౌషధం
శ్రేయఃప్రాప్తికరౌషధం పిబ మనః శ్రీకృష్ణదివ్యౌషధమ్ ॥ 24 ॥
తాత్పర్యం: మోహాన్ని పోగొట్టేది, మునులకు ఇష్టమైనది, రాక్షసులను అంతం చేసేది, ముల్లోకాలను బతికించేది అయిన ‘శ్రీకృష్ణ’ అనే దివ్య ఔషధాన్ని ఓ మనసా! తాగు.
శ్లోకం:
ఆమ్నాయాభ్యసనాన్యరణ్యరుదితం వేదవ్రతాన్యన్వహం
మేదశ్ఛేదఫలాని పూర్తవిధయః సర్వే హుతం భస్మని ।
తీర్థానామవగాహనాని చ గజస్నానం వినా యత్పద-
-ద్వంద్వాంభోరుహసంస్మృతిర్విజయతే దేవః స నారాయణః ॥ 25 ॥
తాత్పర్యం: భగవంతుని స్మరణ లేని వేద పఠనం అరణ్య రోదనం వంటిది. ఆయన ధ్యానం లేని వ్రతాలు, స్నానాలు వ్యర్థం. అన్నిటికంటే నారాయణ స్మరణే గొప్పది.
శ్లోకం:
శ్రీమన్నామ ప్రోచ్య నారాయణాఖ్యం
కే న ప్రాపుర్వాంఛితం పాపినోఽపి ।
హా నః పూర్వం వాక్ప్రవృత్తా న తస్మిన్
తేన ప్రాప్తం గర్భవాసాదిదుఃఖమ్ ॥ 26 ॥
తాత్పర్యం: నారాయణ నామాన్ని స్మరించి పాపులు కూడా కోరికలు తీర్చుకున్నారు. కానీ మనం పూర్వం ఆ నామాన్ని స్మరించనందువల్లనే ఈ గర్భవాసం వంటి కష్టాలు పడుతున్నాము.
శ్లోకం:
మజ్జన్మనః ఫలమిదం మధుకైటభారే
మత్ప్రార్థనీయ మదనుగ్రహ ఏష ఏవ ।
త్వద్భృత్యభృత్య పరిచారక భృత్యభృత్య
భృత్యస్య భృత్య ఇతి మాం స్మర లోకనాథ ॥ 27 ॥
తాత్పర్యం: ఓ లోకనాథా! నా జన్మ ధన్యమవ్వాలంటే నాకు ఒక్కటే అనుగ్రహం ఇవ్వు. నీ సేవకులకు, వారి సేవకులకు, వారి సేవకులకు సేవకుడిగా (దాసానుదాసుడిగా) ఉండే భాగ్యాన్ని నాకు ఇవ్వు
శ్లోకం:
నాథే నః పురుషోత్తమే త్రిజగతామేకాధిపే చేతసా
సేవ్యే స్వస్య పదస్య దాతరి సురే నారాయణే తిష్ఠతి ।
యం కంచిత్పురుషాధమం కతిపయగ్రామేశమల్పార్థదం
సేవాయై మృగయామహే నరమహో మూకా వరాకా వయమ్ ॥ 28 ॥
తాత్పర్యం: ముల్లోకాలకు అధిపతి అయిన నారాయణుడు మనకు అండగా ఉండగా, కొద్దిపాటి అధికారం ఉన్న అల్ప మనుషుల దగ్గరకు వెళ్లి సేవ చేయడం మన అమాయకత్వమే కదా
శ్లోకం:
మదన పరిహర స్థితిం మదీయే
మనసి ముకుందపదారవిందధామ్ని ।
హరనయనకృశానునా కృశోఽసి
స్మరసి న చక్రపరాక్రమం మురారేః ॥ 29 ॥
తాత్పర్యం: ఓ మన్మథా! నా మనసు నుండి వెళ్ళిపో. నా మనసు ఇప్పుడు ముకుందుని పాద పద్మాల నిలయం. పరమశివుని కంటి మంటకే నువ్వు భస్మమయ్యావు, మరి మురారి చక్రం యొక్క పరాక్రమం నీకు తెలియదా?
శ్లోకం:
తత్త్వం బ్రువాణాని పరం పరస్మా-
-న్మధు క్షరంతీవ సతాం ఫలాని ।
ప్రావర్తయ ప్రాంజలిరస్మి జిహ్వే
నామాని నారాయణ గోచరాణి ॥ 30 ॥
తాత్పర్యం: ఓ నాలుకా! అమృతం కంటే తీయనివి, సత్యమైనవి అయిన నారాయణ నామాలను పలకడం కోసం నేను నీకు చేతులు జోడించి వేడుకుంటున్నాను.
శ్లోకం:
ఇదం శరీరం పరిణామపేశలం
పతత్యవశ్యం శ్లథసంధిజర్జరమ్ ।
కిమౌషధైః క్లిశ్యసి మూఢ దుర్మతే
నిరామయం కృష్ణరసాయనం పిబ ॥ 31 ॥
తాత్పర్యం: ఈ శరీరం ముసలితనంతో జర్జరమై ఎప్పుడైనా పడిపోవచ్చు. ఓ మూఢుడా! ఇతర ఔషధాల కోసం ఎందుకు కష్టపడతావు? రోగాలను పోగొట్టే ‘కృష్ణ’ అనే రసాయనాన్ని సేవించు.
శ్లోకం:
దారా వారాకరవరసుతా తే తనూజో విరించిః
స్తోతా వేదస్తవ సురగణో భృత్యవర్గః ప్రసాదః ।
ముక్తిర్మాయా జగదవికలం తావకీ దేవకీ తే
మాతా మిత్రం బలరిపుసుతస్త్వయ్యతోఽన్యన్న జానే ॥ 32 ॥
తాత్పర్యం: నీ భార్య లక్ష్మీదేవి, కొడుకు బ్రహ్మ, నిన్ను పొగిడేవి వేదాలు, సేవకులు దేవతలు, నీ అనుగ్రహమే మోక్షం. ఓ కృష్ణా! నీకంటే వేరే దైవం నాకు తెలియదు.
శ్లోకం:
కృష్ణో రక్షతు నో జగత్త్రయగురుః కృష్ణం నమస్యామ్యహం
కృష్ణేనామరశత్రవో వినిహతాః కృష్ణాయ తస్మై నమః ।
కృష్ణాదేవ సముత్థితం జగదిదం కృష్ణస్య దాసోఽస్మ్యహం
కృష్ణే తిష్ఠతి సర్వమేతదఖిలం హే కృష్ణ రక్షస్వ మామ్ ॥ 33 ॥
తాత్పర్యం: జగద్గురువైన కృష్ణుడు మమ్మల్ని రక్షించుగాక. ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నాను. ఆయన శత్రువులను సంహరించాడు. నేను కృష్ణుడి దాసుడిని. అంతటా ఆయనే ఉన్నాడు. ఓ కృష్ణా! నన్ను రక్షించు.
శ్లోకం:
తత్త్వం ప్రసీద భగవన్ కురు మయ్యనాథే
విష్ణో కృపాం పరమకారుణికః కిల త్వమ్ ।
సంసారసాగరనిమగ్నమనంతదీన-
-ముద్ధర్తుమర్హసి హరే పురుషోత్తమోఽసి ॥ 34 ॥
తాత్పర్యం: భగవంతుడా! అనాథనైన నాపై దయ చూపు. కరుణా సముద్రుడవైన నువ్వు, సంసార సముద్రంలో మునిగిపోతున్న నన్ను ఉద్ధరించాలి.
శ్లోకం:
నమామి నారాయణపాదపంకజం
కరోమి నారాయణపూజనం సదా ।
వదామి నారాయణనామ నిర్మలం
స్మరామి నారాయణతత్త్వమవ్యయమ్ ॥ 35 ॥
తాత్పర్యం: నేను ఎల్లప్పుడూ నారాయణ పాదాలకు నమస్కరిస్తాను, ఆయననే పూజిస్తాను, ఆయన నామమే పలికెదను, ఆయన తత్త్వమే స్మరించెదను.
శ్లోకం:
శ్రీనాథ నారాయణ వాసుదేవ
శ్రీకృష్ణ భక్తప్రియ చక్రపాణే ।
శ్రీపద్మనాభాచ్యుత కైటభారే
శ్రీరామ పద్మాక్ష హరే మురారే ॥ 36 ॥
తాత్పర్యం: శ్రీనాథా, నారాయణ, వాసుదేవ, శ్రీకృష్ణ, భక్తప్రియ, చక్రపాణి, పద్మనాభ, అచ్యుత, శ్రీరామ, హరి, మురారి… (ఇలా భగవంతుని నామాలను స్మరించడం).
శ్లోకం:
అనంత వైకుంఠ ముకుంద కృష్ణ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ।
వక్తుం సమర్థోఽపి న వక్తి కశ్చి-
-దహో జనానాం వ్యసనాభిముఖ్యమ్ ॥ 37 ॥
తాత్పర్యం: అనంత, ముకుంద, కృష్ణ, గోవింద అని పిలిచే శక్తి ఉన్నా మనుషులు పిలవడం లేదు. అయ్యో! జనులకు కష్టాల మీద ఉన్న ఆసక్తి దేవుని మీద లేదే!
శ్లోకం:
ధ్యాయంతి యే విష్ణుమనంతమవ్యయం
హృత్పద్మమధ్యే సతతం వ్యవస్థితమ్ ।
సమాహితానాం సతతాభయప్రదం
తే యాంతి సిద్ధిం పరమాం చ వైష్ణవీమ్ ॥ 38 ॥
తాత్పర్యం: మన హృదయ పద్మంలో కొలువై ఉన్న ఆ విష్ణువును ఎవరైతే నిరంతరం ధ్యానిస్తారో, వారికి ఆయన అభయాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. వారు పరమ పదాన్ని పొందుతారు.
శ్లోకం:
క్షీరసాగరతరంగశీకరా-
-ఽఽసారతారకితచారుమూర్తయే ।
భోగిభోగశయనీయశాయినే
మాధవాయ మధువిద్విషే నమః ॥ 39 ॥
తాత్పర్యం: క్షీర సముద్రపు అలల మధ్య శేషపాన్పుపై పవళించిన మాధవునికి, మధు అనే రాక్షసుడిని సంహరించిన స్వామికి నమస్కారం.
శ్లోకం:
యస్య ప్రియౌ శ్రుతిధరౌ కవిలోకవీరౌ
మిత్రే ద్విజన్మవరపద్మశరావభూతామ్ ।
తేనాంబుజాక్షచరణాంబుజషట్పదేన
రాజ్ఞా కృతా కృతిరియం కులశేఖరేణ ॥ 40 ॥
తాత్పర్యం: వేద పండితులు, కవులైన స్నేహితులు గలవాడు, పద్మనేత్రుని పాద పద్మాల చెంత తుమ్మెద వంటివాడు అయిన కులశేఖర మహారాజు చేసిన ఈ రచన సమాప్తమైంది.
ఇతి కులశేఖర ప్రణీతం ముకుందమాలా ।
Also Read: Vishnu Sahasranamam In Telugu
Benefits Of Chanting Mukunda Maala Stothram
తెలుగులో:
- మానసిక ప్రశాంతత: సంసార తాపత్రయాల నుండి మనస్సుకు శాంతి లభిస్తుంది.
- ఆరోగ్యం: నిరంతర నామస్మరణ వల్ల నాడీ వ్యవస్థ ఉత్తేజితమై మానసిక, శారీరక ఆరోగ్యం సిద్ధిస్తుంది.
- ఐశ్వర్యం: భగవంతుని అనుగ్రహం వల్ల లక్ష్మీ కటాక్షం కలుగుతుంది.
- రక్షణ: ఆపత్కాలంలో భగవంతుడు అండగా నిలుస్తాడనే ధైర్యం కలుగుతుంది.
- ముక్తి: జనన మరణ బంధాల నుండి విముక్తి పొంది మోక్షం లభిస్తుంది.
In English:
- Mental Peace: Provides relief from the daily stresses and anxieties of life.
- Health: Chanting elevates vibrations, leading to better mental clarity and physical well-being.
- Wealth: Attracts divine grace which leads to both material and spiritual prosperity.
- Protection: Instills courage and provides a sense of divine security during tough times.
- Liberation: Helps in attaining salvation (Moksha) by surrendering to Lord Vishnu.
పారాయణ నియమాలు (How to Chant)
- సమయం: ఉదయం స్నానాంతరం లేదా సాయంత్రం దీపారాధన సమయంలో చదవడం శ్రేష్ఠం.
- సంఖ్య: రోజుకు కనీసం ఒకసారి పూర్తి స్తోత్రాన్ని పారాయణ చేయాలి.
- దిశ: తూర్పు లేదా ఉత్తర ముఖంగా కూర్చుని పఠించడం శుభప్రదం.
- శుభ్రత: శారీరక శుభ్రతతో పాటు మనస్సును నిశ్చలంగా ఉంచుకోవాలి.
- సంకల్పం: “స్వామీ! నా మనస్సు ఎల్లప్పుడూ నీ పాదాల చెంత ఉండేలా అనుగ్రహించు” అని సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
చేయవలసినవి – చేయకూడనివి (Do’s and Don’ts)
చేయవలసినవి:
- ప్రతి శ్లోకం యొక్క అర్థాన్ని మనసులో భావిస్తూ చదవాలి.
- వీలైతే తులసి కోట ముందు కూర్చుని పఠించాలి.
- స్పష్టమైన ఉచ్చారణతో, తక్కువ స్వరంతో చదువుకోవాలి.
చేయకూడనివి:
- తొందరగా పూర్తి చేయాలనే ఉద్దేశంతో అర్థం కాకుండా చదవద్దు.
- మాంసాహారం సేవించిన రోజున లేదా అపవిత్రంగా ఉన్నప్పుడు పారాయణ చేయకూడదు.
- మధ్యలో ఎవరితోనూ మాట్లాడకూడదు.
ఎవరు చదవాలి
- విద్యార్థులు: ఏకాగ్రత, క్రమశిక్షణ పెరగడానికి.
- సమస్యల్లో ఉన్నవారు: ఆర్థిక ఇబ్బందులు లేదా మానసిక ఒత్తిడి ఎదుర్కొంటున్న వారు.
- వృద్ధులు: మరణ భయం పోవడానికి, పరమాత్మపై చింతన పెరగడానికి.
- గర్భిణీ స్త్రీలు: ప్రశాంతమైన ఆలోచనలు కలగడానికి, పుట్టబోయే బిడ్డకు దైవ చింతన అలవడడానికి.
ముగింపు
శ్రీ ముకుంద మాల భక్త హృదయాల నుంచి వెలువడిన ఒక దివ్య పరిమళం. జీవితంలో ఎన్ని ఒడిదుడుకులు ఎదురైనా, భగవంతుని నామస్మరణ అనే ఓడ మనల్ని సురక్షితంగా దరి చేరుస్తుంది. ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యం పఠిస్తూ, ఆ ముకుందుని కృపా కటాక్షాలకు పాత్రులు కావాలని కోరుకుంటూ…
ఓం నమో నారాయణాయ!
Also Read: Narayana Kavacham
