ఇది పరమాత్మ శ్రీకృష్ణుని దివ్య నామాలను కీర్తించే ఒక భక్తి కావ్యం. సంసార సాగరంలో మునిగి తేలే మానవుడు, కష్టకాలంలోనైనా, సుఖకాలంలోనైనా భగవంతుడిని ఎలా స్మరించాలో ఈ స్తోత్రం నేర్పుతుంది.
ఏ దైవానికి సంబంధించినది? ఈ స్తోత్రం సాక్షాత్తు ఆ శ్రీమన్నారాయణుడి అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడికి సంబంధించినది. గోవింద, దామోదర, మాధవ అనే మూడు నామాలు ఈ స్తోత్రంలో మకుటంలా ప్రతి శ్లోకం చివర వినిపిస్తాయి.
ఎందుకు ఇది ఇంత శక్తివంతమైనది? కలియుగంలో నామసంకీర్తనకు మించిన తపస్సు లేదు. ఈ స్తోత్రం చదవడం వల్ల మనసులోని అలజడి తగ్గి, కృష్ణుడి పాదపద్మాలపై భక్తి పెరుగుతుంది. కేవలం నాలుకతో ఈ నామాలను ఉచ్చరిస్తే చాలు, సమస్త పాపాలు నశిస్తాయని పెద్దల నమ్మకం.
గోవింద దామోదర స్తోత్రం – ప్రతి పదార్థం
శ్లోకం
అగ్రే కురూణామథ పాండవానాం
దుఃశాసనేనాహృతవస్త్రకేశా ।
కృష్ణా తదాక్రోశదనన్యనాథా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 1॥
తాత్పర్యం: కురుసభలో కౌరవ పాండవుల సమక్షంలో, దుశ్శాసనుడు ద్రౌపది వస్త్రాన్ని, కేశాలను పట్టి ఈడ్చుకొస్తున్నప్పుడు, వేరే దిక్కు లేని ఆ ద్రౌపది అత్యంత ఆర్తితో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని భగవంతుడిని శరణు వేడింది. అప్పుడు ఆ స్వామి అక్షయ వస్త్రాలను ప్రసాదించి ఆమెను రక్షించాడు.
శ్లోకం
శ్రీకృష్ణ విష్ణో మధుకైటభారే
భక్తానుకంపిన్ భగవన్ మురారే ।
త్రాయస్వ మాం కేశవ లోకనాథ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 2॥
తాత్పర్యం: ఓ శ్రీకృష్ణా! సర్వవ్యాపివైన విష్ణుమూర్తీ! మధుకైటభులనే రాక్షసులను సంహరించినవాడా! భక్తులపై అమితమైన దయ చూపే భగవంతుడా! లోకనాథుడవైన ఓ కేశవా! నన్ను రక్షించు. గోవింద! దామోదర! మాధవ!
శ్లోకం
విక్రేతుకామా కిల గోపకన్యా
మురారిపాదార్పితచిత్తవృత్తిః ।
దధ్యాదికం మోహవశాదవోచద్
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 3॥
తాత్పర్యం: పెరుగు, పాలు అమ్ముకోవడానికి వెళ్తున్న గోపికలు తమ మనస్సును ఆ కృష్ణుడి పాదాల చెంతే ఉంచారు. వారు ఆ ధ్యానంలో ఎంతగా మునిగిపోయారంటే.. “పెరుగు కొనండి” అని పిలవడానికి బదులుగా, పరవశంతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలవసాగారు.
శ్లోకం
ఉలూఖలే సంభృతతండులాంశ్చ
సంఘట్టయంత్యో ముసలైః ప్రముగ్ధాః ।
గాయంతి గోప్యో జనితానురాగా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 4॥
తాత్పర్యం: రోకళ్లతో ధాన్యాన్ని దంచుతున్న సమయంలో కూడా ఆ గోపికలు కృష్ణుడిపై ఉన్న అనురాగంతో, రోకలి దెబ్బల లయకు అనుగుణంగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని రాగయుక్తంగా పాడుకుంటున్నారు
శ్లోకం
కాచిత్కరాంభోజపుటే నిషణ్ణం
క్రీడాశుకం కింశుకరక్తతుండమ్ ।
అధ్యాపయామాస సరోరుహాక్షీ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 5॥
తాత్పర్యం: పద్మము వంటి కన్నులు కలిగిన ఒక గోపిక, తన అరచేతిలో ఉన్న ఎర్రని ముక్కు కలిగిన రామచిలుకకు మాటలు నేర్పిస్తోంది. ఆమె ఆ పక్షికి నేర్పుతున్న మధురమైన మాటలు మరేమిటో కాదు.. అవే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
గృహే గృహే గోపవధూసమూహః
ప్రతిక్షణం పింజరసారికాణామ్ ।
స్ఖలద్గిరాం వాచయితుం ప్రవృత్తో
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 6॥
తాత్పర్యం: ప్రతి ఇంట్లోనూ గోపికల సమూహాలు పంజరంలో ఉన్న పక్షుల చేత శ్రీకృష్ణుని నామాలను పలికించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. ఆ పక్షులు స్పష్టంగా పలకలేక తడబడుతున్నప్పటికీ, గోపికలు మాత్రం ఎంతో ఓపికతో వాటికి “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని నేర్పిస్తున్నారు.
శ్లోకం
పర్య్యంకికాభాజమలం కుమారం
ప్రస్వాపయంత్యోఽఖిలగోపకన్యాః ।
జగుః ప్రబంధం స్వరతాలబంధం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 7॥
తాత్పర్యం: ఉయ్యాలలో పడుకున్న చిన్నారి కృష్ణుడిని నిద్రపుచ్చడానికి గోపికలందరూ కలిసి జోలపాటలు పాడుతున్నారు. ఆ పాటలు మరేమిటో కావు, స్వర తాళాలతో కూడిన “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అనే నామ సంకీర్తనలే.
శ్లోకం
రామానుజం వీక్షణకేలిలోలం
గోపీ గృహీత్వా నవనీతగోలమ్ ।
ఆబాలకం బాలకమాజుహావ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 8॥
తాత్పర్యం: బలరాముడి తమ్ముడైన కృష్ణుడు అటు ఇటు తిరుగుతూ ఆడుకుంటుంటే, ఒక గోపిక తన చేతిలో వెన్న ముద్దను పట్టుకుని, దానిని చూపిస్తూ ఆ చిన్నారిని దగ్గరకు పిలుస్తోంది. ఆమె ఆ కన్నయ్యను “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలుస్తూ మురిసిపోతోంది.
శ్లోకం
విచిత్రవర్ణాభరణాభిరామే-
ఽభిధేహి వక్త్రాంబుజరాజహంసి ।
సదా మదీయే రసనేఽగ్రరంగే
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 9॥
తాత్పర్యం: నా నాలుక అనే రంగస్థలంపై నాట్యం చేసే ఓ సరస్వతీ దేవీ! నీవు ఎల్లప్పుడూ రాజహంసలాగా నా నోటిలో ఉండి, అతి సుందరమైన మరియు పవిత్రమైన “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అనే నామాలను పలికిస్తూ ఉండు.
శ్లోకం
అంకాధిరూఢం శిశుగోపగూఢం
స్తనం ధయంతం కమలైకకాంతమ్ ।
సంబోధయామాస ముదా యశోదా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 10॥
తాత్పర్యం: తన ఒడిలో పాలు తాగుతున్న పరమాత్మను (శిశురూపంలో ఉన్న కృష్ణుడిని) చూసి యశోదమ్మ పరమానందంతో పొంగిపోతోంది. ఆ చిన్నారిని ఆమె అత్యంత ప్రేమతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలుచుకుంటూ ముద్దాడుతోంది.
శ్లోకం
క్రీడంతమంతర్వ్రజమాత్మజం స్వం
సమం వయస్యైః పశుపాలబాలైః ।
ప్రేమ్ణా యశోదా ప్రజుహావ కృష్ణం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 11॥
తాత్పర్యం: వ్రజభూమిలో తన తోటి గోపబాలకులతో కలిసి ఆడుకుంటున్న తన కుమారుడైన కృష్ణుడిని చూసి, యశోదమ్మ అమితమైన ప్రేమతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలిచింది.
శ్లోకం
యశోదయా గాఢములూఖలేన
గోకంఠపాశేన నిబధ్యమానః ।
రురోద మందం నవనీతభోజీ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 12॥
తాత్పర్యం: వెన్న దొంగిలించినందుకు యశోదమ్మ కృష్ణుడిని తాడుతో రోటికి కట్టేసింది. అప్పుడు ఆ వెన్న దొంగ (నవనీత చోరుడు) భయంతో మెల్లగా ఏడుస్తూ, తన తల్లిని కరుణించమని వేడుకుంటూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని స్మరించాడు.
శ్లోకం
నిజాంగణే కంకణకేలిలోలం
గోపీ గృహీత్వా నవనీతగోలమ్ ।
ఆమర్దయత్పాణితలేన నేత్రే
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 13॥
తాత్పర్యం: ఇంటి ముంగిట ఆడుకుంటున్న కృష్ణుడిని చూసి, ఒక గోపిక వెన్న ముద్దను చేతబట్టి చూపిస్తోంది. ఆ వెన్నను చూసి ఆశతో, తన చేతులతో కళ్లను నలుపుకుంటూ చూస్తున్న ఆ చిన్నారిని ఆమె “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలిచింది.
శ్లోకం
గృహే గృహే గోపవధూకదంబాః
సర్వే మిలిత్వా సమవాయయోగే ।
పుణ్యాని నామాని పఠంతి నిత్యం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 14॥
తాత్పర్యం: వ్రేపల్లెలోని ప్రతి ఇంట్లోనూ గోపికలందరూ ఒకచోట చేరి, కృష్ణుడి లీలలను చర్చించుకుంటూ, నిత్యం పరమ పవిత్రమైన “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అనే నామాలను పఠిస్తున్నారు.
శ్లోకం
మందారమూలే వదనాభిరామం
బింబాధరే పూరితవేణునాదమ్ ।
గోగోపగోపీజనమధ్యసంస్థం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 15॥
తాత్పర్యం: మందార వృక్షం కింద నిలబడి, దొండపండు వంటి ఎర్రని పెదవులపై పిల్లనగ్రోవి ఉంచి మధురమైన నాదాన్ని వినిపిస్తూ, ఆవులు, గోపికలు మరియు గోపబాలకుల మధ్య ఉన్న ఆ సుందర రూపం మరెవరో కాదు.. ఆయనే మన “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”
శ్లోకం
ఉత్థాయ గోప్యోఽపరరాత్రభాగే
స్మృత్వా యశోదాసుతబాలకేలిమ్ ।
గాయంతి ప్రోచ్చైర్దధి మంథయంత్యో
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 16॥
తాత్పర్యం: తెల్లవారుజామునే (బ్రహ్మ ముహూర్తంలో) నిద్రలేచిన గోపికలు, పెరుగు చిలుకుతూ ఆ శబ్దానికి అనుగుణంగా యశోద తనయుడైన కృష్ణుడి బాల్య లీలలను తలచుకుంటూ, బిగ్గరగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని గానం చేస్తున్నారు.
శ్లోకం
జగ్ధోఽథ దత్తో నవనీతపిండో
గృహే యశోదా విచికిత్సయంతీ ।
ఉవాచ సత్యం వద హే మురారే
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 17॥
తాత్పర్యం: ఇంట్లో వెన్న కనిపించకపోయేసరికి, కృష్ణుడు దానిని తిన్నాడని అనుమానించిన యశోదమ్మ.. “మురారీ! నిజం చెప్పు, వెన్న ఏమైంది?” అని అడుగుతూ, ఆ చిన్నారిని “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని సంబోధించింది.
శ్లోకం
అభ్యర్చ్య గేహం యువతిః ప్రవృద్ధ-
ప్రేమప్రవాహా దధి నిర్మమంథ ।
గాయంతి గోప్యోఽథ సఖీసమేతా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 18॥
తాత్పర్యం: ఇంటిని శుభ్రం చేసి, భక్తితో అలంకరించుకున్న గోపికలు, కృష్ణుడిపై ఉన్న అపరిమితమైన ప్రేమతో పెరుగు చిలుకుతూ, తమ చెలికత్తెలతో కలిసి “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని కీర్తిస్తున్నారు.
శ్లోకం
క్వచిత్ ప్రభాతే దధిపూర్ణపాత్రే
నిక్షిప్య మంథం యువతీ ముకుందమ్ ।
ఆలోక్య గానం వివిధం కరోతి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 19॥
తాత్పర్యం: ఒకనాడు ఉదయాన్నే ఒక గోపిక పెరుగు చిలుకుతుండగా, అక్కడకు వచ్చిన ముకుందుడిని (కృష్ణుడిని) చూసి పరవశించిపోయి, రకరకాల రాగాలతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని గానం చేయసాగింది.
శ్లోకం
క్రీడాపరం భోజనమజ్జనార్థం
హితైషిణీ స్త్రీ తనుజం యశోదా ।
ఆజూహవత్ ప్రేమపరిప్లుతాక్షీ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 20॥
తాత్పర్యం: ఆటల్లో మునిగిపోయిన తన కుమారుడి క్షేమం కోరే తల్లి యశోద.. భోజనం చేయడానికి మరియు స్నానం చేయడానికి రమ్మని, ప్రేమతో నిండిన కళ్లతో ఆ కన్నయ్యను “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలిచింది.
శ్లోకం
సుఖం శయానం నిలయే చ విష్ణుం
దేవర్షిముఖ్యా మునయః ప్రపన్నాః ।
తేనాచ్యుతే తన్మయతాం వ్రజంతి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 21॥
తాత్పర్యం: తమ హృదయ మందిరాలలో సుఖంగా నిద్రిస్తున్నట్లున్న (యోగనిద్రలో ఉన్న) విష్ణుమూర్తిని దేవర్షులు, మునులు శరణు వేడుతున్నారు. ఆ అచ్యుతుడిని ధ్యానిస్తూ, వారు పరవశంతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని జపిస్తూ ఆ స్వామిలో తన్మయత్వం పొందుతున్నారు.
శ్లోకం
విహాయ నిద్రామరుణోదయే చ
విధాయ కృత్యాని చ విప్రముఖ్యాః ।
వేదావసానే ప్రపఠంతి నిత్యం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 22॥
తాత్పర్యం: ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు తెల్లవారుజామునే నిద్రలేచి, తమ నిత్యకృత్యాలను (సంధ్యావందనాదులను) ముగించుకుని, వేద పఠనం చివరలో ఎంతో భక్తితో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అనే నామాలను నిత్యం పఠిస్తున్నారు.
శ్లోకం
వృందావనే గోపగణాశ్చ గోప్యో
విలోక్య గోవిందవియోగఖిన్నామ్ ।
రాధాం జగుః సాశ్రువిలోచనాభ్యాం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 23॥
తాత్పర్యం: వృందావనంలో గోపికలు మరియు గోపబాలకులు, కృష్ణుడి ఎడబాటుతో అత్యంత దుఃఖిస్తున్న రాధమ్మను చూసి చలించిపోయారు. వారు కూడా కన్నీళ్లతో రాధమ్మకు తోడుగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆర్తితో పాడుతున్నారు.
శ్లోకం
ప్రభాతసంచారగతా ను గావస్-
తద్రక్షణార్థం తనయం యశోదా ।
ప్రాబోధయత్ పాణితలేన మందం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 24॥
తాత్పర్యం: తెల్లవారుజామునే ఆవులు అడవికి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాయి. వాటిని కాపాడటానికి (గోరక్షణ కోసం) వెళ్లవలసిన సమయం అయిందని, యశోదమ్మ తన కుమారుడైన కృష్ణుడిని మెల్లగా నిమురుతూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలుస్తూ నిద్ర లేపుతోంది
శ్లోకం
ప్రవాలశోభా ఇవ దీర్ఘకేశా
వాతాంబుపర్ణాశనపూతదేహాః ।
మూలే తరూణాం మునయః పఠంతి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 25॥
తాత్పర్యం: దీర్ఘమైన జడలు ధరించి, కేవలం గాలిని, నీటిని లేదా రాలిన ఆకులను మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ శరీరాన్ని పవిత్రం చేసుకున్న మునులు.. వృక్షాల మొదళ్లలో కూర్చుని ఏకాగ్రతతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని జపిస్తున్నారు.
శ్లోకం
ఏవం బ్రువాణా విరహాతురా భృశం
వ్రజస్త్రియః కృష్ణవిషక్తమానసాః ।
విసృజ్య లజ్జాం రురుదుః స్మ సుస్వరం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 26॥
తాత్పర్యం: కృష్ణుడిపైనే తమ మనసును లగ్నం చేసిన గోపికలు, ఆయన విరహాన్ని భరించలేకపోయారు. వారు తమ సిగ్గును (లోకలజ్జను) వదిలిపెట్టి, పెద్ద గొంతుతో ఏడుస్తూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని విలపించారు.
శ్లోకం
గోపీ కదాచిన్మణిపంజరస్థం
శుకం వచో వాచయితుం ప్రవృత్తా ।
ఆనందకంద వ్రజచంద్ర కృష్ణ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 27॥
తాత్పర్యం: ఒక గోపిక మణిమయమైన పంజరంలో ఉన్న తన ముద్దుల చిలుకకు మాటలు నేర్పుతోంది. ఆమె ఆ పక్షికి “ఆనంద స్వరూపుడా! వ్రజచంద్రా! కృష్ణా!” అని నేర్పుతూ, చివరగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పలికిస్తోంది.
శ్లోకం
గోవత్సబాలైః శిశుకాకపక్షం
బధ్నంతమంభోజదలాయతాక్షమ్ ।
ఉవాచ మాతా చిబుకం గృహీత్వా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 28॥
తాత్పర్యం: తామర రేకుల వంటి కళ్లు కలిగిన కృష్ణుడు దూడలతోను, తోటి పిల్లలతోను ఆడుకుంటుండగా, ఆయన ముంగురులు (కాకపక్షం) చెదిరిపోయాయి. అప్పుడు తల్లి యశోద ఆయన గడ్డాన్ని ప్రేమగా పట్టుకుని, ముంగురులను చక్కదిద్దుతూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని మురిపెంగా పలికింది.
శ్లోకం
ప్రభాతకాలే వరవల్లవౌఘా
గోరక్షణార్థం ధృతవేత్రదండాః ।
ఆకారయామాసురనంతమాద్యం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 29॥
తాత్పర్యం: ఉదయాన్నే ఆవులను తోలుకు వెళ్తున్న గోపబాలకులు చేతుల్లో బెత్తాలను ధరించి, అందరికీ ఆదిపురుషుడు మరియు అనంతుడైన ఆ కృష్ణుడిని తమతో రమ్మని “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పిలిచారు.
శ్లోకం
జలాశయే కాలియమర్దనాయ
యదా కదంబాదపతన్మురారిః ।
గోపాంగనాశ్చుక్రుశురేత్య గోపా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 30॥
తాత్పర్యం: యమునా నదిలోని కాలియ సర్పమును అణచడానికి మురారి కదంబ వృక్షం నుండి నీటిలోకి దూకినప్పుడు, అది చూసిన గోపికలు మరియు గోపకులు భయాందోళనతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని గట్టిగా అరిచారు.
శ్లోకం
అక్రూరమాసాద్య యదా ముకుందశ్-
చాపోత్సవార్థం మథురాం ప్రవిష్టః ।
తదా స పౌరైర్జయసీత్యభాషి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 31॥
తాత్పర్యం: అక్రూరుడితో కలిసి ముకుందుడు (కృష్ణుడు) ధనుర్యాగం (చాపోత్సవం) చూడటానికి మథుర నగరంలో ప్రవేశించాడు. అప్పుడు ఆ నగర ప్రజలందరూ ఆయనకు ఎదురేగి “నీకు జయము కలుగుగాక!” అని దీవిస్తూ, భక్తితో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని జయజయధ్వానాలు చేశారు.
శ్లోకం
కంసస్య దూతేన యదైవ నీతౌ
వృందావనాంతాద్ వసుదేవసూనూ । (సూనౌ)
రురోద గోపీ భవనస్య మధ్యే
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 32॥
తాత్పర్యం: కంసుడి దూత అయిన అక్రూరుడు వసుదేవ పుత్రులైన కృష్ణ బలరాములను వృందావనం నుండి మథురకు తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు.. ఆ వియోగాన్ని భరించలేని గోపికలు తమ ఇళ్లలోనే ఉండి, కన్నీరు మున్నీరుగా విలపిస్తూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆర్తితో పిలిచారు.
శ్లోకం
సరోవరే కాలియనాగబద్ధం
శిశుం యశోదాతనయం నిశమ్య ।
చక్రుర్లుఠంత్యః పథి గోపబాలా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 33॥
తాత్పర్యం: యమునా నదిలో కాలియ సర్పం తన కుమారుడైన కృష్ణుడిని చుట్టేసిందని తెలిసినప్పుడు యశోదమ్మ కుప్పకూలిపోయింది. ఆ వార్త విన్న గోపబాలకులు కూడా దారిపొడవునా ఏడుస్తూ, నేలపై దొర్లుతూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆ స్వామిని రక్షించమని వేడుకున్నారు.
శ్లోకం
అక్రూరయానే యదువంశనాథం
సంగచ్ఛమానం మథురాం నిరీక్ష్య ।
ఊచుర్వియోగత్ కిల గోపబాలా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 34॥
తాత్పర్యం: అక్రూరుడి రథంపై యదువంశ నాథుడైన కృష్ణుడు మథురకు వెళ్లడం చూసి, గోపబాలకులు తట్టుకోలేకపోయారు. ఆ విరహ వేదనతో వారు “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని బిగ్గరగా పిలుస్తూ రథం వెనుక పరుగెత్తారు.
శ్లోకం
చక్రంద గోపీ నలినీవనాంతే
కృష్ణేన హీనా కుసుమే శయానా ।
ప్రఫుల్లనీలోత్పలలోచనాభ్యాం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 35॥
తాత్పర్యం: కృష్ణుడు లేని వృందావనంలో ఒక గోపిక తామర కొలను గట్టున ఉన్న పూలపాన్పుపై పడుకుని ఉంది. ఆమె తన నీలపు తామరల వంటి కళ్ల నుండి కన్నీరు కారుస్తూ, కృష్ణుడిని తలచుకుంటూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని విలపించింది.
శ్లోకం
మాతాపితృభ్యాం పరివార్యమాణా
గేహం ప్రవిష్టా విలలాప గోపీ ।
ఆగత్య మాం పాలయ విశ్వనాథ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 36॥
తాత్పర్యం: తల్లిదండ్రులు ఇంటి నుండి బయటకు వెళ్లనివ్వకుండా అడ్డుకోవడంతో, ఇంట్లోనే బందీ అయిన ఒక గోపిక “ఓ విశ్వనాథా! వచ్చి నన్ను కాపాడు!” అని రోదిస్తూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆ కృష్ణుడిని శరణు వేడింది.
శ్లోకం
వృందావనస్థం హరిమాశు బుద్ధ్వా
గోపీ గతా కాపి వనం నిశాయామ్ ।
తత్రాప్యదృష్ట్వాఽతిభయాదవోచద్
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 37॥
తాత్పర్యం: కృష్ణుడు వృందావనంలోని అడవిలో ఉన్నాడని తెలిసి ఒక గోపిక అర్ధరాత్రి వేళ ఒంటరిగా అడవికి వెళ్ళింది. అక్కడ ఆయన కనిపించకపోయేసరికి, ఆ కటిక చీకటిలో భయంతో వణికిపోతూ ఆమె “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆ స్వామిని పిలిచింది.
శ్లోకం
సుఖం శయానా నిలయే నిజేఽపి
నామాని విష్ణోః ప్రవదంతి మర్త్యాః ।
తే నిశ్చితం తన్మయతాం వ్రజంతి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 38॥
తాత్పర్యం: తమ సొంత ఇళ్లలో సుఖంగా పడుకుని ఉన్నప్పటికీ, నిరంతరం ఆ విష్ణుమూర్తి నామాలను స్మరించే మనుషులు.. నిశ్చయంగా ఆ పరమాత్మలో ఐక్యం (తన్మయత్వం) చెందుతారు. అందుకే ఎల్లప్పుడూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని స్మరించాలి.
సా నీరజాక్షీమవలోక్య రాధాం
రురోద గోవిందవియోగఖిన్నామ్ ।
సఖీ ప్రఫుల్లోత్పలలోచనాభ్యాం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 39॥
తాత్పర్యం: కృష్ణుడి ఎడబాటుతో చిక్కిశల్యమైపోయిన పద్మనేత్రి రాధమ్మను చూసి, ఆమె చెలికత్తె మనసు కరిగిపోయింది. రాధమ్మ బాధను చూడలేక ఆమె కూడా కన్నీళ్లతో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆ స్వామిని తలచుకుంటూ ఏడ్చింది.
శ్లోకం
జిహ్వే రసజ్ఞే మధురప్రియా త్వం
సత్యం హితం త్వాం పరమం వదామి ।
ఆవర్ణయేథా మధురాక్షరాణి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 40॥
తాత్పర్యం: ఓ నా నాలుకా! రుచులను తెలిసిన దానివి, తీపి అంటే ఇష్టపడే దానివి కదా! నీకు ఒక పరమ సత్యమైన, హితమైన మాట చెబుతున్నాను విను. ఈ లోకంలో అన్నిటికంటే మధురమైన అక్షరాలు “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”. వీటిని నిరంతరం స్మరించి నీ జన్మను ధన్యం చేసుకో.
శ్లోకం
ఆత్యంతికవ్యాధిహరం జనానాం
చికిత్సకం వేదవిదో వదంతి ।
సంసారతాపత్రయనాశబీజం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 41॥
తాత్పర్యం: మానవులకు కలిగే శారీరక, మానసిక వ్యాధులను పూర్తిగా నయం చేసే గొప్ప వైద్యం (చికిత్స) ఈ భగవన్నామమే అని వేదవేత్తలు చెబుతారు. సంసారంలో ఎదురయ్యే మూడు రకాల తాపత్రయాలను (ఆధ్యాత్మిక, ఆదిభౌతిక, ఆదిదైవిక) నాశనం చేసే శక్తి కేవలం “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అనే మంత్రానికే ఉంది.
శ్లోకం
తాతాజ్ఞయా గచ్ఛతి రామచంద్రే
సలక్ష్మణేఽరణ్యచయే ససీతే ।
చక్రంద రామస్య నిజా జనిత్రీ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 42॥
తాత్పర్యం: తండ్రి దశరథుని ఆజ్ఞ మేరకు శ్రీరామచంద్రుడు సీతా లక్ష్మణులతో కలిసి అడవికి వెళ్తున్నప్పుడు, ఆ వియోగాన్ని భరించలేక తల్లి కౌసల్య దేవి విలపించింది. ఆమె తన కుమారుడి రక్షణ కోసం ఆ పరమాత్మను “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని వేడుకుంటూ కన్నీరు మున్నీరైంది.
శ్లోకం
ఏకాకినీ దండకకాననాంతాత్
సా నీయమానా దశకంధరేణ ।
సీతా తదాక్రందదనన్యనాథా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 43॥
తాత్పర్యం: దండకారణ్యం నుండి రావణుడు సీతమ్మను అపహరించి తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు, ఆ అడవిలో రక్షించేవారు ఎవరూ లేక సీతమ్మ దిక్కులేని స్థితిలో ఉండిపోయింది. అప్పుడు ఆమె అత్యంత ఆర్తితో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఆ పరమేశ్వరుడిని రక్షించమని వేడుకుంది.
శ్లోకం
రామాద్వియుక్తా జనకాత్మజా సా
విచింతయంతీ హృది రామరూపమ్ ।
రురోద సీతా రఘునాథ పాహి
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 44॥
తాత్పర్యం: రాముడికి దూరమైన జనకనందిని (సీతమ్మ), రావణుడి బందీగా ఉండి నిరంతరం తన హృదయంలో రాముడి రూపాన్నే ధ్యానించింది. ఆమె కన్నీళ్లతో “ఓ రఘునాథా! నన్ను రక్షించు!” అని ప్రార్థిస్తూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని జపించింది.
శ్లోకం
ప్రసీద విష్ణో రఘువంశనాథ
సురాసురాణాం సుఖదుఃఖహేతో ।
రురోద సీతా తు సముద్రమధ్యే
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 45॥
తాత్పర్యం: సముద్రం మధ్యలో ఉన్న లంకలో బందీ అయిన సీతమ్మ, దేవతలకు రాక్షసులకు కూడా సుఖదుఃఖాలను ఇచ్చే ఆ విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించింది. “ఓ రఘువంశ నాథా! నాపై కరుణ చూపు!” అని వేడుకుంటూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని విలపించింది.
శ్లోకం
అంతర్జలే గ్రాహగృహీతపాదో
విసృష్టవిక్లిష్టసమస్తబంధుః ।
తదా గజేంద్రో నితరాం జగాద
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 46॥
తాత్పర్యం: నీటిలో మొసలి నోట చిక్కుకున్న గజేంద్రుడు, తన శక్తి అంతా నశించి, బంధువులందరూ తనను వదిలి వెళ్ళిపోయినప్పుడు.. ఇక ఆ పరమాత్మే దిక్కు అని నమ్మాడు. అప్పుడు ఆయన తన తొండంతో పద్మాన్ని పైకెత్తి, ఆర్తితో “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని భగవంతుడిని శరణు వేడాడు.
శ్లోకం
హంసధ్వజః శంఖయుతో దదర్శ
పుత్రం కటాహే ప్రతపంతమేనమ్ ।
పుణ్యాని నామాని హరేర్జపంతం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 47॥
తాత్పర్యం: హంసధ్వజ మహారాజు తన కుమారుడైన సుధన్వుడిని కాగుతున్న నూనె పాత్రలో (కటాహం) వేయించాడు. కానీ, ఆ బాలుడు భయపడకుండా, నిశ్చలమైన భక్తితో ఆ హరి నామాలను జపించాడు. ఆశ్చర్యకరంగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అనే నామస్మరణ వల్ల ఆ వేడి నూనె అతనికి చల్లని నీటిలా మారింది.
శ్లోకం
దుర్వాససో వాక్యముపేత్య కృష్ణా
సా చాబ్రవీత్ కాననవాసినీశమ్ ।
అంతః ప్రవిష్టం మనసా జుహావ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 48॥
తాత్పర్యం: దండకారణ్యంలో ఉన్నప్పుడు దుర్వాస మహాముని తన శిష్యులతో కలిసి భోజనానికి వస్తానని చెప్పినప్పుడు, ద్రౌపది (కృష్ణా) భయపడింది. అక్షయపాత్ర ఖాళీగా ఉన్నందున ముని కోపానికి గురవుతామని భయపడి, మనసులోనే కృష్ణుడిని ధ్యానిస్తూ “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని శరణు వేడింది.
శ్లోకం
ధ్యేయః సదా యోగిభిరప్రమేయః
చింతాహరశ్చింతితపారిజాతః ।
కస్తూరికాకల్పితనీలవర్ణో
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 49॥
తాత్పర్యం: యోగులందరూ ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించేవాడు, ఊహకు అందనివాడు, భక్తుల చింతలను పోగొట్టేవాడు, కోరిన కోర్కెలు తీర్చే పారిజాత వృక్షం వంటివాడు మరియు కస్తూరి తిలకం ధరించిన నీలమేఘ శ్యాముడైన ఆ కృష్ణుడిని “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని నిరంతరం స్మరించాలి.
శ్లోకం
సంసారకూపే పతితోఽత్యగాధే
మోహాంధపూర్ణే విషయాభితప్తే ।
కరావలంబం మమ దేహి విష్ణో
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 50॥
తాత్పర్యం: అత్యంత లోతైనది, మోహం అనే చీకటితో నిండినది మరియు ఇంద్రియ సుఖాలనే మంటలతో వేడెక్కిన ఈ ‘సంసార కూపం’ (బావి) లో పడిపోతున్నాను. ఓ విష్ణుమూర్తీ! నీ చేయి అందించి నన్ను పైకి లేపు. నీ దివ్య నామాలైన “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అన్నవే నాకు ఆధారం.
శ్లోకం
భజస్వ మంత్రం భవబంధముక్త్యై
జిహ్వే రసజ్ఞే సులభం మనోజ్ఞమ్ ।
ద్వైపాయనాద్యైర్మునిభిః ప్రజప్తం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 51॥
తాత్పర్యం: ఓ నా నాలుకా! రుచులను ఆస్వాదించే నీవు, ఈ సంసార బంధాల నుండి విముక్తి పొందడానికి అత్యంత సులభమైన, మనోహరమైన మంత్రాన్ని భజించు. వ్యాస మహర్షి వంటి గొప్ప మునులు నిరంతరం జపించిన ఆ దివ్య మంత్రమే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”
శ్లోకం
త్వామేవ యాచే మమ దేహి జిహ్వే
సమాగతే దండధరే కృతాంతే ।
వక్తవ్యమేవం మధురం సుభక్త్యా
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 52॥
తాత్పర్యం: ఓ నాలుకా! నిన్ను నేను ఒక్కటే కోరుతున్నాను. నా అంతిమ కాలం సమీపించి, చేతిలో దండం ధరించిన యమధర్మరాజు నా ముందుకు వచ్చినప్పుడు, ఏ మరుపూ లేకుండా అత్యంత భక్తితో, మధురంగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని పలకవమ్మా.
శ్లోకం
గోపాల వంశీధర రూపసింధో
లోకేశ నారాయణ దీనబంధో ।
ఉచ్చస్వరైస్త్వం వద సర్వదైవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 53॥
తాత్పర్యం: ఓ గోపాలా! పిల్లనగ్రోవి ధరించినవాడా! అందానికి నిలయమైనవాడా! లోకనాథా! దీనులకు బంధువైన నారాయణా! నా నాలుకా, నీవు ఎల్లప్పుడూ బిగ్గరగా “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని ఈ నామాలను గానం చేస్తూనే ఉండు.
శ్లోకం
జిహ్వే సదైవం భజ సుందరాణి
నామాని కృష్ణస్య మనోహరాణి ।
సమస్తభక్తార్తివినాశనాని
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 54॥
తాత్పర్యం: ఓ నాలుకా! భక్తుల కష్టాలన్నింటినీ రూపుమాపే ఆ శ్రీకృష్ణుని అత్యంత సుందరమైన, మనోహరమైన నామాలను నిరంతరం భజించు. అవే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
గోవింద గోవింద హరే మురారే
గోవింద గోవింద ముకుంద కృష్ణ ।
గోవింద గోవింద రథాంగపాణే
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 55॥
తాత్పర్యం: గోవిందా! హరీ! మురారీ! ముకుందా! కృష్ణా! రథ చక్రమును ఆయుధముగా ధరించిన చక్రపాణీ! నీ దివ్య నామాలను నిరంతరం స్మరిస్తూ, “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని నిన్ను కీర్తిస్తున్నాను.
శ్లోకం
సుఖావసానే త్విదమేవ సారం
దుఃఖావసానే త్విదమేవ గేయమ్ ।
దేహావసానే త్విదమేవ జాప్యం
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 56॥
తాత్పర్యం: సుఖం ముగిసినప్పుడు గ్రహించవలసిన సారం ఇదే, దుఃఖంలో ఉన్నప్పుడు పాడుకోవలసిన అమృతం ఇదే, మరియు ఈ దేహం విడిచే సమయంలో జపించవలసిన మంత్రం కూడా ఇదే.. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
దుర్వారవాక్యం పరిగృహ్య కృష్ణా
మృగీవ భీతా తు కథం కథంచిత్ ।
సభాం ప్రవిష్టా మనసా జుహావ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 57॥
తాత్పర్యం: దుశ్శాసనుడి కఠినమైన మాటలకు భయపడి, వేటగాడిని చూసిన లేడి పిల్లలా వణికిపోతూ, దిక్కుతోచని స్థితిలో సభలోకి లాగబడిన ద్రౌపది (కృష్ణా), మనసులోనే ఆ పరమాత్మను “గోవింద! దామోదర! మాధవ!” అని శరణు వేడింది.
శ్లోకం
శ్రీకృష్ణ రాధావర గోకులేశ
గోపాల గోవర్ధన నాథ విష్ణో ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 58॥
తాత్పర్యం: రాధా హృదయేశ్వరుడా! గోకులానికి ప్రభువైనవాడా! గోపాలకృష్ణా! గోవర్ధన గిరిధారీ! ఓ విష్ణుమూర్తీ! నా నాలుకా, నీవు ఈ నామ అమృతాన్ని సేవించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
శ్రీనాథ విశ్వేశ్వర విశ్వమూర్తే
శ్రీదేవకీనందన దైత్యశత్రో ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 59॥
తాత్పర్యం: లక్ష్మీనాథా! విశ్వేశ్వరా! విశ్వమే రూపముగా కలవాడా! దేవకీ పుత్రుడా! రాక్షస సంహారీ! ఓ నాలుకా, ఈ పరమ పవిత్రమైన అమృతాన్ని త్రాగు.. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”
శ్లోకం
గోపీపతే కంసరిపో ముకుంద
లక్ష్మీపతే కేశవ వాసుదేవ ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 60॥
తాత్పర్యం: గోపికా వల్లభా! కంస సంహారీ! ముకుందా! లక్ష్మీపతీ! కేశవా! వాసుదేవా! ఓ నాలుకా, మరే ఇతర వ్యర్థమైన మాటలు వద్దు, కేవలం ఈ నామ అమృతాన్నే తాగు.. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ
శ్లోకం
గోపీజనాహ్లాదకర వ్రజేశ
గోచారణారణ్యకృతప్రవేశ ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 61॥
తాత్పర్యం: గోపికలకు ఆనందాన్ని కలిగించేవాడా! వ్రజభూమికి ప్రభువైనవాడా! ఆవులను కాయడానికి అడవిలో ప్రవేశించినవాడా! ఓ నా నాలుకా, నీవు ఈ నామ అమృతాన్ని ఆస్వాదించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
ప్రాణేశ విశ్వంభర కైటభారే
వైకుంఠ నారాయణ చక్రపాణే ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 62॥
తాత్పర్యం: ప్రాణనాథా! విశ్వాన్ని భరించేవాడా! కైటభ సంహారీ! వైకుంఠవాసా! నారాయణా! చేతిలో సుదర్శన చక్రాన్ని ధరించినవాడా! ఓ నాలుకా, ఈ దివ్య నామ అమృతాన్ని తాగు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
హరే మురారే మధుసూదనాద్య
శ్రీరామ సీతావర రావణారే ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 63॥
తాత్పర్యం: ఓ హరీ! మురారీ! మధుసూదనా! సీతాపతివైన శ్రీరామచంద్రా! రావణ సంహారీ! ఓ నాలుకా, నీవు నిరంతరం ఈ అమృతాన్ని సేవించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
శ్రీయాదవేంద్రాద్రిధరాంబుజాక్ష
గోగోపగోపీసుఖదానదక్ష ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 64॥
తాత్పర్యం: యాదవులకు ప్రభువైనవాడా! గోవర్ధన గిరిని ఎత్తినవాడా! పద్మముల వంటి కన్నులు కలిగినవాడా! ఆవులకు, గోపికలకు, గోపబాలకులకు సుఖాన్ని ఇవ్వడంలో నేర్పరివైనవాడా! ఓ నాలుకా, ఈ నామ అమృతాన్ని తాగు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”
శ్లోకం
ధరాభరోత్తారణగోపవేష
విహారలీలాకృతబంధుశేష ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 65॥
తాత్పర్యం: భూభారాన్ని తగ్గించడానికి గోపాలుడి వేషం ధరించినవాడా! శేషనాగును (బలరాముడిని) బంధువుగా చేసుకుని లీలలు సాగించినవాడా! ఓ నాలుకా, నీవు ఈ అమృతాన్ని స్వీకరించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”
శ్లోకం
బకీబకాఘాసురధేనుకారే
కేశీతృణావర్తవిఘాతదక్ష ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 66॥
తాత్పర్యం: పూతన (బకి), బకాసుర, అఘాసుర, ధేనుకాసుర, కేశి, తృణావర్త వంటి రాక్షసులను సంహరించిన వీరుడా! ఓ నా నాలుకా, నీవు ఈ మధుర నామ అమృతాన్ని తాగు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
శ్రీజానకీజీవన రామచంద్ర
నిశాచరారే భరతాగ్రజేశ ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 67॥
తాత్పర్యం: జానకీ దేవికి ప్రాణమైన శ్రీరామచంద్రా! రాక్షస సంహారీ! భరతుడి అన్నవైన ఓ ప్రభువా! ఓ నాలుకా, ఈ నామ అమృతాన్ని తాగు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
నారాయణానంత హరే నృసింహ
ప్రహ్లాదబాధాహర హే కృపాలో ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 68॥
తాత్పర్యం: నారాయణా! అనంతా! హరీ! నరసింహ స్వామీ! ప్రహ్లాదుడి కష్టాలను తీర్చిన కృపామయుడా! ఓ నా నాలుకా, నీవు నిరంతరం ఈ అమృతాన్ని ఆస్వాదించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
లీలామనుష్యాకృతిరామరూప
ప్రతాపదాసీకృతసర్వభూప ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 69॥
తాత్పర్యం: లీలామానుష విగ్రహుడవై శ్రీరాముడి రూపం ధరించినవాడా! తన ప్రతాపంతో సర్వ భూమండలాన్ని పాలించినవాడా! ఓ నాలుకా, నీవు ఈ నామ అమృతాన్ని సేవించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ
శ్లోకం
శ్రీకృష్ణ గోవింద హరే మురారే
హే నాథ నారాయణ వాసుదేవ ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 70॥
తాత్పర్యం: శ్రీకృష్ణా! గోవిందా! హరీ! మురారీ! ఓ నాథా! నారాయణా! వాసుదేవా! ఓ నాలుకా, వ్యర్థమైన మాటలు మాని, కేవలం ఈ అమృతాన్ని మాత్రమే తాగు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
శ్లోకం
వక్తుం సమర్థోఽపి న వక్తి కశ్చిద్-
అహో జనానాం వ్యసనాభిముఖ్యమ్ ।
జిహ్వే పిబస్వామృతమేతదేవ
గోవింద దామోదర మాధవేతి ॥ 71॥
తాత్పర్యం: మాట్లాడే శక్తి ఉండి కూడా, మనుషులు భగవంతుని నామాన్ని పలకడం లేదు. అయ్యో! ప్రజలు అనవసరమైన విషయాలపై (వ్యసనాలపై) ఎంత ఆసక్తి చూపుతున్నారో కదా! ఓ నా నాలుకా, నీవు మాత్రం వారిలా కాకుండా, ఈ దివ్య నామ అమృతాన్ని సేవించు. అదే “గోవింద! దామోదర! మాధవ!”.
ఇతి శ్రీబిల్వమంగలాచార్యవిరచితం శ్రీగోవిందదామోదరస్తోత్రం సంపూర్ణమ్
తాత్పర్యం:శ్రీ బిల్వమంగళాచార్యుల వారిచే రచింపబడిన శ్రీ గోవింద దామోదర స్తోత్రము ఇంతటితో సమాప్తము
Also Read: Vishnu Sahasranamam In Telugu
Benefits of Chanting Govinda Damodara Stotram
ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల కలిగే ఫలితాలు అపారం:
- మానసిక ప్రశాంతత (Mental Peace): మనసులోని ఆందోళనలు తొలగిపోయి, హృదయం ప్రశాంతంగా మారుతుంది.
- ఆరోగ్యం (Health): భగవన్నామ స్మరణ వల్ల శరీరంలోని నాడులు శుద్ధి చెంది, మానసిక ఉల్లాసం ద్వారా శారీరక ఆరోగ్యం సిద్ధిస్తుంది.
- ఐశ్వర్యం (Wealth): గోవిందుడి అనుగ్రహంతో దారిద్ర్యం తొలగి, సన్మార్గంలో సంపద లభిస్తుంది.
- రక్షణ (Protection): ద్రౌపదిని ఆపదలో ఆదుకున్నట్లుగా, ఈ నామాలు చదివేవారిని శ్రీకృష్ణుడు అడుగడుగునా రక్షిస్తాడు.
- ముక్తి (Salvation): చివరి శ్వాసలో ఈ నామాలను స్మరించగలిగితే జన్మరాహిత్యం కలుగుతుంది.
పారాయణ నియమాలు (How to Chant)
- సమయం: ఉదయం బ్రహ్మ ముహూర్తంలో గానీ, సాయంత్రం దీపారాధన సమయంలో గానీ పఠించడం శ్రేష్ఠం.
- సంఖ్య: రోజుకు 1, 3 లేదా 11 సార్లు చదువుకోవచ్చు. వీలుంటే నిరంతరం మనసులో స్మరించుకోవచ్చు.
- దిశ: తూర్పు ముఖంగా లేదా ఉత్తర ముఖంగా కూర్చుని పఠించడం మంచిది.
- శుభ్రత: స్నానం ఆచరించి, ఉతికిన బట్టలు ధరించి భగవంతుని పటం ముందు కూర్చోవాలి.
- సంకల్పం: “ఓ కృష్ణా! నా మనసు ఎప్పుడూ నీ నామస్మరణలోనే ఉండేలా అనుగ్రహించు” అని కోరుకుంటూ పారాయణ మొదలుపెట్టాలి.
పాటించవలసిన జాగ్రత్తలు (Do’s and Don’ts)
చేయవలసినవి:
- పూర్తి ఏకాగ్రతతో, భక్తితో చదవాలి.
- శ్లోకంలోని అక్షర దోషాలు లేకుండా స్పష్టంగా పలకాలి.
- అర్థాన్ని మననం చేసుకుంటూ చదివితే ఫలితం త్వరగా ఉంటుంది.
చేయకూడనివి:
- అపవిత్రమైన స్థితిలో లేదా మాంసాహారం సేవించినప్పుడు పారాయణ చేయకూడదు.
- ఇతరులను నిందిస్తూ లేదా కోపంతో ఉన్నప్పుడు చదవకండి.
- కేవలం యాంత్రికంగా కాకుండా, హృదయపూర్వకంగా స్మరించాలి.
ఎవరు చదవవచ్చు?
- విద్యార్థులు: జ్ఞాపకశక్తి పెరగడానికి, ఏకాగ్రత సిద్ధించడానికి చదవవచ్చు.
- గర్భిణీ స్త్రీలు: పుట్టబోయే బిడ్డకు మంచి సంస్కారం, దైవచింతన కలగడానికి ఇది చదవడం చాలా మంచిది.
- కష్టాల్లో ఉన్నవారు: అనారోగ్యం, ఆర్థిక ఇబ్బందులు లేదా భయంతో బాధపడేవారు ఈ స్తోత్రాన్ని ఆశ్రయిస్తే త్వరగా ఉపశమనం పొందుతారు.
- వృద్ధులు: జీవిత చరమాంకంలో మనశ్శాంతి కోసం, మోక్షం కోసం తప్పక పఠించాలి.
ముగింపు
గోవింద దామోదర స్తోత్రం కేవలం కొన్ని శ్లోకాల కలయిక కాదు, అది భగవంతునితో మనల్ని కలిపే ఒక వారధి. లోకంలో అన్నీ అశాశ్వతమే, కానీ శ్రీకృష్ణుని నామం మాత్రమే శాశ్వతం. కాబట్టి, మన దైనందిన జీవితంలో ఎంత బిజీగా ఉన్నా, ఒక్క క్షణం కేటాయించి “గోవింద దామోదర మాధవ” అని స్మరిద్దాం. ఆ నందనందనుడి కృపా కటాక్షాలకు పాత్రులవుదాం.
శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు!
Also Read: Narayana Kavacham
