న్యూఢిల్లీ: షేర్ల బైబ్యాక్ ద్వారా నగదును వెనక్కి తీసుకునే ప్రక్రియపై కేంద్ర ప్రభుత్వం పన్ను ఉచ్చు బిగించింది. ఫైనాన్స్ బిల్లు 2026కు లోక్సభ ఆమోదం తెలపడంతో, ఏప్రిల్ 1 నుండి బైబ్యాక్ ద్వారా వచ్చే లాభాలపై కొత్త పన్ను విధానం అమలులోకి రానుంది. ముఖ్యంగా కంపెనీ ప్రమోటర్లు, వ్యవస్థాపకులు (Founders) చెల్లించాల్సిన సర్ఛార్జ్ను ప్రభుత్వం ఖరారు చేసింది.
1. ప్రమోటర్లకు 12% ఫ్లాట్ సర్ఛార్జ్
బైబ్యాక్ ద్వారా వచ్చే మూలధన లాభాలపై (Capital Gains) ప్రమోటర్లు ఇప్పుడు 12 శాతం ఫ్లాట్ సర్ఛార్జ్ చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
- ఎవరికి వర్తిస్తుంది: కంపెనీ ప్రమోటర్లు, కీ డైరెక్టర్లు మరియు నియంత్రణ అధికారం ఉన్న వాటాదారులకు మాత్రమే ఇది వర్తిస్తుంది.
- ప్రభావం: గతంలో ఆదాయ పరిమితిని బట్టి సర్ఛార్జ్ మారేది (50 లక్షల వరకు సున్నా, 1 కోటి వరకు 10%). ఇప్పుడు లాభం ఎంతున్నా సరే 12% సర్ఛార్జ్ కట్టాల్సిందే. దీనివల్ల చిన్న స్థాయి బైబ్యాక్లలో ప్రమోటర్ల పన్ను భారం పెరుగుతుంది. అయితే, భారీ లాభాలు పొందే వారికి (గతంలో 15% ఉన్న చోట) ఇది కొంత మేర తగ్గినట్లు అవుతుంది.
2. రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లకు ఊరట
సాధారణ ఇన్వెస్టర్లకు లేదా రిటైల్ షేర్ హోల్డర్లకు ఈ 12% అదనపు సర్ఛార్జ్ నుండి మినహాయింపునిచ్చారు.
- పాత పద్ధతికి స్వస్తి: గతంలో బైబ్యాక్ మొత్తాన్ని ‘డివిడెండ్’గా పరిగణించి పూర్తి మొత్తంపై పన్ను వేసేవారు.
- కొత్త పద్ధతి: ఇకపై దీనిని ‘క్యాపిటల్ గెయిన్’గా పరిగణిస్తారు. అంటే, మీరు షేర్ కొన్న ధరకు, కంపెనీ బైబ్యాక్ చేసిన ధరకు మధ్య ఉన్న నికర లాభం (Profit) మీద మాత్రమే పన్ను కడితే సరిపోతుంది. ఇది చిన్న ఇన్వెస్టర్లకు పెద్ద ఊరట.
[Image showing a comparison table: Old Buyback Tax vs New Buyback Tax 2026]
3. ఎఫెక్టివ్ పన్ను రేట్లు (Effective Tax Rates)
బడ్జెట్ 2026 ప్రతిపాదనల ప్రకారం ప్రమోటర్ల కోసం ప్రత్యేక పన్ను శ్లాబులు ఇలా ఉన్నాయి:
- కార్పొరేట్ ప్రమోటర్లు: దాదాపు 22% ఎఫెక్టివ్ పన్ను.
- నాన్-కార్పొరేట్ ప్రమోటర్లు (వ్యక్తులు): దాదాపు 30% ఎఫెక్టివ్ పన్ను.
4. ప్రభుత్వం ఎందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది?
చాలా కంపెనీలు డివిడెండ్ ఇస్తే ఎక్కువ పన్ను పడుతుందనే ఉద్దేశంతో, బైబ్యాక్ మార్గాన్ని ఎంచుకుని ప్రమోటర్లకు నగదును తక్కువ పన్నుతో బదిలీ చేస్తున్నాయని ప్రభుత్వం గుర్తించింది. ఈ ‘టాక్స్ ఆర్బిట్రేజ్’ (Tax Arbitrage) ను అరికట్టడమే ఈ సవరణల ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఈ మార్పుల వల్ల ఇకపై కంపెనీలు నగదును షేర్ హోల్డర్లకు పంచేటప్పుడు బైబ్యాక్ లేదా డివిడెండ్.. రెండింటిలో దేనివల్ల పన్ను ఆదా అవుతుందో తీవ్రంగా పునరాలోచించుకోవాల్సి ఉంటుంది. రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లకు మాత్రం ఇది సానుకూల పరిణామం, ఎందుకంటే వారు కేవలం లాభంపైనే పన్ను చెల్లిస్తారు.
