వాషింగ్టన్/తేహ్రాన్: మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతలు క్లైమాక్స్కు చేరుకున్నాయి. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య నడుస్తున్న ఈ ‘త్రిముఖ’ పోరు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను వణికిస్తోంది. ముఖ్యంగా అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్ ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బకొడతామని చేసిన వ్యాఖ్యలు మంటలు రేపుతున్నాయి.
1. ట్రంప్ వ్యూహం: ఇరాన్ చమురుపై గురి
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్పై “గరిష్ట ఒత్తిడి” (Maximum Pressure) విధానాన్ని మరింత ఉధృతం చేశారు. ఇరాన్ యొక్క ప్రధాన చమురు ఎగుమతి కేంద్రమైన ఖార్గ్ ఐలాండ్ ను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం లేదా స్వాధీనం చేసుకోవడం ద్వారా ఆ దేశాన్ని ఆర్థికంగా దివాలా తీయించాలని ట్రంప్ భావిస్తున్నారు. ఇరాన్ తన అణు కార్యకలాపాలను ఆపకపోతే, అమెరికా నేరుగా క్షేత్రస్థాయిలోకి దిగుతుందని ఆయన హెచ్చరించారు.
2. హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) ముప్పు
ఇరాన్ కూడా తగ్గడం లేదు. అమెరికా లేదా ఇజ్రాయెల్ తమ చమురు కేంద్రాలపై దాడి చేస్తే, ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధిని మూసివేస్తామని ఇరాన్ హెచ్చరించింది.
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే ముడి చమురులో దాదాపు 20% ఈ జలసంధి నుండే వెళ్తుంది.
- ఇది మూతపడితే, ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్కు $100 మార్కును దాటే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
3. ఇరాన్ రాజకీయాల్లో మార్పులు: మొజ్తబా ఖమేనీ?
మరోవైపు, ఇరాన్ అంతర్గత రాజకీయాల్లో పెను మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఇరాన్ అత్యున్నత నాయకుడు అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ వారసుడిగా ఆయన కుమారుడు మొజ్తబా ఖమేనీ పేరు ప్రముఖంగా వినిపిస్తోంది. యుద్ధ సమయంలో దేశ పగ్గాలను మొజ్తబాకు అప్పగించడం ద్వారా ఇరాన్ తన పట్టును నిరూపించుకోవాలని చూస్తోంది. ఆయన నియామకం జరిగితే, పశ్చిమ దేశాలతో ఇరాన్ వైఖరి మరింత కఠినంగా మారే అవకాశం ఉంది.
4. అంతర్జాతీయ మార్కెట్పై ప్రభావం
ఈ ఉద్రిక్తతల వల్ల చమురు ధరలు ఇప్పటికే 4 శాతం మేర పెరిగాయి. చైనా నుండి వస్తున్న డిమాండ్ తగ్గినా, యుద్ధ భయంతో ధరలు స్థిరంగా పెరుగుతున్నాయి. ఇది భారత్ వంటి చమురు దిగుమతి చేసుకునే దేశాలకు ద్రవ్యోల్బణ ముప్పును కలిగిస్తోంది.
ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఇరాన్పై సైనిక చర్యకు మొగ్గు చూపుతుందా లేక కేవలం ఆర్థికంగా దిగ్బంధనం చేస్తుందా అనేది మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న. ఏది ఏమైనా, హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద చిన్న ఘర్షణ జరిగినా అది మూడవ ప్రపంచ యుద్ధానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.
